Công nhận và bảo vệ Người thực hành Di sản văn hóa phi vật thể

Trả lời

Định danh "Người thực hành" di sản văn hóa phi vật thể

Chào chị Hương, công sức gìn giữ và truyền dạy nghề làm nón lá truyền thống của chị là vô cùng quý báu và được pháp luật Việt Nam công nhận, bảo vệ. Theo định nghĩa được quy định trong Luật Di sản văn hóa sửa đổi 2025, Người thực hành là thành viên của cộng đồng chủ thể di sản văn hóa phi vật thể, tham gia tích cực vào thực hành, trao truyền, tái tạo di sản văn hóa, góp phần để di sản văn hóa được thực hành hoàn chỉnh, hình thành bản sắc văn hóa và vì lợi ích của cộng đồng chủ thể.

Với vai trò là một nghệ nhân, chị hoàn toàn phù hợp với định nghĩa Người thực hành này, bởi nghề nón lá là một di sản văn hóa phi vật thể và chị đang trực tiếp góp phần duy trì, phát triển và truyền lại giá trị đó cho thế hệ sau.

Phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Luật Di sản văn hóa

Luật Di sản văn hóa sửa đổi 2025 quy định về di sản văn hóa, hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Di sản văn hóa theo Luật này bao gồm cả di sản văn hóa phi vật thể như nghề làm nón lá của chị^[1]. Luật cũng áp dụng đối với các cá nhân, cộng đồng Việt Nam định cư ở Việt Nam liên quan đến quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa^[2]. Do đó, chị và hoạt động của chị nằm trong phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật.

Quyền và nghĩa vụ của Người thực hành di sản

Với tư cách là Người thực hành di sản văn hóa, chị Hương có nhiều quyền lợi quan trọng. Chị có quyền sở hữu hợp pháp di sản văn hóa, và đặc biệt là quyền sở hữu trí tuệ đối với những yếu tố sáng tạo, độc đáo trong kỹ thuật làm nón của mình. Chị cũng có quyền tham quan, nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa di sản văn hóa, và quan trọng hơn là khai thác, sử dụng và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Luật cũng cho phép chị truyền dạy di sản văn hóa, đây chính là hoạt động mà chị đang thực hiện. Ngoài ra, chị có thể được Nhà nước khen thưởng theo quy định của pháp luật nếu có đóng góp xuất sắc. Đồng thời, chị cũng có nghĩa vụ và trách nhiệm tuân thủ pháp luật về di sản văn hóa để bảo vệ và phát huy giá trị của di sản này^[3]