Công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng kinh doanh nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Tôi đang làm thủ tục xin cấp phép vệ sinh an toàn thực phẩm nhưng thấy các quy trình, giấy tờ không rõ ràng, hỏi cán bộ thì họ cứ hẹn. Tôi muốn biết liệu cơ quan nhà nước có phải công khai các thông tin này không và tôi có quyền được yêu cầu không?”
Trả lời
Chào chị N.T.H, vấn đề chị đang gặp phải liên quan trực tiếp đến nguyên tắc công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, một trong những yêu cầu cơ bản để đảm bảo hiệu quả quản lý và phòng, chống tham nhũng.
Trách nhiệm công khai, minh bạch của cơ quan nhà nước
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, các cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm phải thực hiện việc công khai, minh bạch về tổ chức và hoạt động của mình. Cụ thể, Điều 12 của Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 quy định rõ rằng người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm tổ chức thực hiện công khai, minh bạch về tổ chức bộ máy, việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình
[1]. Điều này có nghĩa là mọi quy trình, thủ tục hành chính, đặc biệt là các thủ tục liên quan đến cấp phép kinh doanh, vệ sinh an toàn thực phẩm như trường hợp của chị, đều phải được công bố rõ ràng, dễ tiếp cận.Phạm vi công khai thông tin
Phạm vi công khai, minh bạch không chỉ dừng lại ở các quy định chung mà còn bao gồm cả những hoạt động cụ thể. Ngay cả những hoạt động mang tính nội bộ hoặc chuyên ngành, như việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm trong hoạt động của tổ chức cơ sở đảng
[2] hay các quy trình xử lý thuế đối với nhiên liệu trên tàu biển khi xuất cảnh của Tổng cục Hải quan [3], cũng cần phải có sự rõ ràng trong nội dung và cách thức thực hiện. Mục đích là để người dân và doanh nghiệp có thể nắm bắt được thông tin cần thiết, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó thực hiện đúng và giám sát được hoạt động của cơ quan công quyền.Quyền của công dân và doanh nghiệp
Chị N.T.H hoàn toàn có quyền yêu cầu cơ quan cấp phép cung cấp thông tin chi tiết về các quy trình, hồ sơ, thời gian giải quyết thủ tục cấp phép vệ sinh an toàn thực phẩm. Nếu thông tin không được công khai rõ ràng hoặc cán bộ có thái độ gây khó dễ, chị có thể gửi văn bản yêu cầu chính thức, hoặc phản ánh lên cấp trên trực tiếp của cơ quan đó để được giải quyết. Việc công khai, minh bạch giúp tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, giảm thiểu các hành vi tiêu cực và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.