Cộng đồng dân cư theo Nghị định 93/2023/NĐ-CP
“Chào luật sư, tôi là ông Ba, một nghệ nhân làm nón lá ở Huyện Chương Mỹ, Hà Nội. Tôi nghe nói có Nghị định mới về xét tặng danh hiệu nghệ nhân, trong đó có nhắc đến 'cộng đồng dân cư'. Tôi muốn biết 'cộng đồng dân cư' được hiểu là gì để xem liệu những người cùng làng, cùng xã với tôi có được coi là một cộng đồng để cùng tham gia vào các hoạt động bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể không?”
Trả lời
Định nghĩa "Cộng đồng dân cư" theo quy định pháp luật
Theo Nghị định số 93/2023/NĐ-CP Quy định về xét tặng danh hiệu, Cộng đồng dân cư được hiểu là nhóm công dân Việt Nam sinh sống trên cùng địa bàn thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc (gọi chung là thôn), tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu (gọi chung là tổ dân phố). Điều này có nghĩa là những người dân cùng sinh sống trong một đơn vị hành chính nhỏ như thôn, làng, tổ dân phố, khu phố của ông Ba đều được xem là một cộng đồng dân cư theo quy định này.
Vai trò của Cộng đồng dân cư trong việc xét tặng danh hiệu Nghệ nhân
Nghị định số 93/2023/NĐ-CP quy định về đối tượng, tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân", "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể
[1]. Trong đó, Cộng đồng dân cư là một trong các đối tượng có liên quan tới hoạt động xét tặng danh hiệu này [2]. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nghệ nhân như ông Ba, vì việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể thường gắn liền với sự tham gia và công nhận của cộng đồng nơi nghệ nhân sinh sống và thực hành di sản. Ví dụ, thời gian cá nhân thoát ly hoạt động thực hành di sản văn hóa phi vật thể tại cộng đồng thì không được tính là thời gian hoạt động liên quan đến việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể [3].Phạm vi áp dụng của Nghị định
Nghị định này áp dụng cho các cá nhân là người Việt Nam đang nắm giữ, thực hành, truyền dạy và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể thuộc các loại hình như tiếng nói, chữ viết, ngữ văn dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian, tập quán xã hội và tín ngưỡng, lễ hội truyền thống, tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống
[2]. Đối với nghề làm nón lá của ông Ba, đây là một loại hình nghề thủ công truyền thống thuộc lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, do đó ông Ba và cộng đồng dân cư nơi ông sinh sống hoàn toàn thuộc đối tượng áp dụng của Nghị định này.