Chính sách và quy định về mất cân bằng giới tính khi sinh
“Chào chuyên gia, tôi là một cán bộ công tác xã hội ở quận Long Biên, Hà Nội. Gần đây, tôi thấy ở một số khu dân cư mình phụ trách, tỷ lệ sinh con trai đang cao hơn hẳn con gái, có vẻ như là có sự can thiệp lựa chọn giới tính. Tình trạng này có gọi là **mất cân bằng giới tính khi sinh** không? Và pháp luật có quy định gì để giải quyết vấn đề này không ạ?”
Trả lời
1. Khái niệm về mất cân bằng giới tính khi sinh
Chào chị T.T.H, theo như mô tả của chị về tình trạng tỷ lệ sinh con trai cao hơn hẳn con gái ở khu dân cư mình phụ trách, đây chính là biểu hiện của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Thuật ngữ này được định nghĩa là khi tỷ số giới tính khi sinh nằm ngoài khoảng cân bằng giới tính khi sinh. Đây là một vấn đề xã hội và dân số đáng quan ngại, thường xuất phát từ việc lựa chọn giới tính thai nhi.
2. Quy định pháp luật về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
Pháp luật Việt Nam đã có những quy định nhằm kiểm soát và giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Cụ thể, trong các văn bản pháp luật, việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh được xác định là một trong những mục tiêu quan trọng của công tác dân số. Ví dụ, Điều 1 của Luật An ninh mạng 2018 (24/2018/QH14) có quy định về các hoạt động như truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số
[1]. Tương tự, Điều 1 của Luật Quản lý ngoại thương 2017 (05/2017/QH14) cũng nêu rõ các quy định về truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số [3].Điều này cho thấy Nhà nước đặc biệt quan tâm đến việc đảm bảo sự cân bằng tự nhiên về giới tính khi sinh, coi đây là một phần không thể thiếu trong chính sách dân số.
3. Nguyên tắc thực hiện công tác dân số
Để thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, công tác dân số cần tuân thủ các nguyên tắc nhất định. Điều 3 của Luật An ninh mạng 2018 (24/2018/QH14) quy định các nguyên tắc thực hiện công tác dân số, bao gồm việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, bản sắc văn hóa dân tộc để phát triển nhanh và bền vững đất nước
[2]. Đồng thời, các nguyên tắc này cũng nhấn mạnh sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng về vấn đề giới tính khi sinh.