Chính sách thích ứng với già hóa dân số
“Chị N.T.T ở Hà Tĩnh đây ạ. Xưởng thủ công mỹ nghệ của tôi chủ yếu là các nghệ nhân lớn tuổi, họ rất giỏi nhưng cũng dần đến tuổi nghỉ ngơi. Tôi lo lắng không biết làm sao để duy trì xưởng khi tìm người trẻ kế cận rất khó. Nhà nước có chính sách gì để hỗ trợ các doanh nghiệp như chúng tôi trong bối cảnh già hóa dân số không, đặc biệt là ở những vùng nông thôn?”
Trả lời
1. Già hóa dân số và chính sách của Nhà nước
Chào chị N.T.T, vấn đề về già hóa dân số và tác động của nó đến lực lượng lao động, đặc biệt là trong các ngành nghề truyền thống như thủ công mỹ nghệ, là một mối quan tâm lớn của cả Nhà nước và xã hội. Pháp luật Việt Nam đã nhận diện và đưa ra các định hướng, chính sách để thích ứng với quá trình này.
Cụ thể, việc "thích ứng với già hóa dân số" được quy định là một trong những nội dung quan trọng trong công tác dân số
[1]. Điều này cho thấy Nhà nước đã xác định đây là một nhiệm vụ chiến lược, cần được quan tâm và triển khai đồng bộ.2. Trách nhiệm và giải pháp thích ứng của Nhà nước
Nhà nước có trách nhiệm chủ đạo trong việc thực hiện chính sách dân số và phát triển, trong đó bao gồm các biện pháp để thích ứng với già hóa dân số
[3]. Các chính sách này không chỉ dừng lại ở việc duy trì mức sinh thay thế hay nâng cao chất lượng dân số nói chung, mà còn đi sâu vào việc hỗ trợ người cao tuổi và các vấn đề liên quan đến lao động.Điều 7 của Luật Thể dục, thể thao 2006 đã nêu rõ các chính sách của Nhà nước về dân số, trong đó có việc "thực hiện chính sách dân số và phát triển thông qua các biện pháp... thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số trong mối quan hệ với các yếu tố kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh gắn với xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc"
[3]. Đặc biệt, Điều này cũng nhấn mạnh việc "Có chính sách thích ứng với già hóa dân số; phát triển mạng lưới bệnh viện lão khoa, chuyên khoa lão trong bệnh viện đa khoa; phát triển các hoạt động chăm sóc người cao tuổi; bảo đảm người cao tuổi được tiếp cận thuận lợi với dịch vụ y tế" [3].Đối với các doanh nghiệp như xưởng của chị, các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm việc nâng cao chất lượng dân số về thể chất, trí tuệ và tinh thần, cũng như các chính sách phù hợp hỗ trợ thông qua lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế
[3].3. Lồng ghép yếu tố dân số vào phát triển kinh tế
Một nguyên tắc quan trọng trong việc thực hiện công tác dân số là "Lồng ghép các yếu tố dân số vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng khu vực, từng vùng, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức"
[2]. Điều này có nghĩa là, các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, của ngành (như ngành thủ công mỹ nghệ) cần phải tính đến yếu tố già hóa dân số để đưa ra các giải pháp phù hợp.Do đó, chị có thể tìm hiểu thêm về các chương trình, đề án phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh hoặc của ngành nghề thủ công mỹ nghệ tại địa phương, xem xét liệu có các chính sách hỗ trợ cụ thể nào cho việc đào tạo nghề, truyền nghề cho thế hệ trẻ, hoặc hỗ trợ các nghệ nhân lớn tuổi tiếp tục cống hiến hay không. Các chính sách này thường được cụ thể hóa trong các văn bản hướng dẫn dưới luật hoặc các chương trình hành động của các Bộ, ngành, địa phương.