Chính sách duy trì mức sinh thay thế và lồng ghép yếu tố dân số
“Ông N.V.C, một cán bộ thống kê dân số tại Đà Nẵng, đang chuẩn bị báo cáo về tình hình dân số địa phương. Ông ấy băn khoăn về định hướng chính sách để duy trì **mức sinh thay thế** trong bối cảnh tỷ lệ sinh đang có dấu hiệu giảm. Ông muốn biết pháp luật hiện hành quy định thế nào về việc này và có những nguyên tắc nào cần chú ý khi xây dựng các chương trình hành động.”
Trả lời
Khái niệm và Tầm quan trọng của Mức sinh thay thế
Mức sinh thay thế được định nghĩa là mức sinh tính bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ sinh 2,1 con. Đây là chỉ số then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của quy mô dân số, đồng thời là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Chính sách của Nhà nước về dân số hiện nay đặc biệt chú trọng việc duy trì mức sinh thay thế, cùng với giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số. Điều này nhằm hướng tới xây dựng một đất nước giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc
[3].Khung pháp lý và Nguyên tắc thực hiện công tác dân số
Pháp luật hiện hành đã quy định rõ về việc duy trì mức sinh thay thế là một phần trong phạm vi điều chỉnh của công tác dân số, bao gồm cả truyền thông, vận động và giáo dục về dân số
[1]. Khi thực hiện các chương trình hành động liên quan đến dân số, cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau:* Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số. * Đảm bảo sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình. * Đảm bảo cân bằng, hài hoà giữa quyền và nghĩa vụ của công dân, doanh nghiệp, và trách nhiệm của Nhà nước
[3].Lồng ghép yếu tố dân số vào hoạch định chính sách
Để đạt được mục tiêu duy trì mức sinh thay thế bền vững, việc lồng ghép các yếu tố dân số vào quá trình xây dựng và triển khai chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh là yêu cầu bắt buộc. Các yếu tố dân số cần được lồng ghép bao gồm quy mô, cơ cấu và phân bố dân số
[2].Việc lồng ghép này phải đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ giữa các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch; thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và giải quyết các mối quan hệ giữa dân số và phát triển; phù hợp với mục tiêu chính sách dân số
[2]. Đặc biệt, theo Điều 7 [3], Nhà nước có chính sách hỗ trợ cặp vợ chồng, cá nhân sinh con, nuôi con thông qua các chính sách lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, y tế, trợ cấp, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và các chính sách khác để gia tăng tỷ lệ sinh, đạt mức sinh thay thế bền vững, ưu tiên cho các địa phương có mức sinh dưới mức thay thế.