Chính sách duy trì mức sinh thay thế
“Chào luật sư, vợ chồng tôi ở Quận 1, TP.HCM, cả hai đều là nhân viên văn phòng. Chúng tôi đang có kế hoạch sinh con thứ hai nhưng nghe nói nhà nước đang khuyến khích sinh thêm con để đạt 'mức sinh thay thế'. Tôi không hiểu rõ 'mức sinh thay thế' là gì và chính sách này có ảnh hưởng gì đến gia đình tôi không?”
Trả lời
1. Mức sinh thay thế và tầm quan trọng trong chính sách dân số
Mức sinh thay thế là một thuật ngữ quan trọng trong công tác dân số, được hiểu là mức sinh tính bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ sinh 2,1 con. Việc duy trì mức sinh thay thế là mục tiêu chính sách của Nhà nước nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của dân số, tránh tình trạng già hóa dân số nhanh hoặc thiếu hụt nguồn nhân lực trong tương lai. Nhà nước thực hiện chính sách dân số và phát triển thông qua các biện pháp như duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số
[3].2. Các quy định pháp luật về duy trì mức sinh thay thế
Công tác dân số, bao gồm việc duy trì mức sinh thay thế, được quy định là một trong những nội dung trọng tâm. Cụ thể, Nhà nước quy định về truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số
[1]. Điều này cho thấy đây là một trong những nhiệm vụ chính của công tác dân số.3. Nguyên tắc và chính sách hỗ trợ của Nhà nước
Việc thực hiện công tác dân số dựa trên các nguyên tắc cơ bản, trong đó có việc bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số
[2]. Đồng thời, Nhà nước có chính sách dân số và phát triển là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi cá nhân, gia đình, doanh nghiệp, tổ chức và toàn xã hội. Nhà nước giữ vai trò chủ đạo và huy động xã hội thực hiện chính sách dân số [3].Để đạt được mức sinh thay thế bền vững, Nhà nước sẽ căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ để có chính sách phù hợp hỗ trợ cặp vợ chồng, cá nhân sinh con, nuôi con. Các chính sách này có thể thông qua các lĩnh vực như lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ cấp, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và các chính sách khác nhằm gia tăng tỷ lệ sinh. Đặc biệt, Nhà nước ưu tiên đối với tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế
[3]. TP.HCM là một trong những địa phương có mức sinh thấp, do đó có thể sẽ có các chính sách ưu tiên hỗ trợ cho các gia đình như vợ chồng anh/chị khi sinh con thứ hai.