Chính sách duy trì mức sinh thay thế
“Chào luật sư, tôi là vợ chồng trẻ ở Hà Nội, cả hai đều làm văn phòng. Chúng tôi đang tính sinh bé thứ hai nhưng nghe nói có nhiều chính sách khuyến khích sinh con để duy trì 'mức sinh thay thế' gì đó. Không biết những chính sách này cụ thể là gì và gia đình tôi có được hưởng không ạ?”
Trả lời
Khái niệm và tầm quan trọng của mức sinh thay thế
Mức sinh thay thế là mức sinh tính bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ sinh 2,1 con. Đây là một chỉ số quan trọng trong chính sách dân số của mỗi quốc gia, nhằm đảm bảo duy trì quy mô dân số ổn định, tránh tình trạng già hóa dân số nhanh hoặc thiếu hụt lao động trong tương lai. Việc duy trì mức sinh thay thế được xem là một trong những nội dung quan trọng trong công tác dân số của Nhà nước Việt Nam
[1].Nguyên tắc và mục tiêu của công tác dân số
Công tác dân số, bao gồm cả việc duy trì mức sinh thay thế, được thực hiện dựa trên các nguyên tắc cơ bản nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, đồng thời gắn với sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của đất nước
[2]. Mục tiêu là đảm bảo sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện các chính sách dân số, hướng tới cân bằng hài hòa giữa quyền và nghĩa vụ của công dân.Các biện pháp khuyến khích duy trì mức sinh thay thế
Để khuyến khích và duy trì mức sinh thay thế, pháp luật đã quy định nhiều biện pháp hỗ trợ cụ thể. Các biện pháp này bao gồm
[3]:* Thời gian nghỉ thai sản: Đối với trường hợp sinh con thứ hai, lao động nữ được nghỉ thai sản 07 tháng, và lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con. * Hỗ trợ tài chính khi sinh con: Có các chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ ở các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế, và phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi. * Ưu tiên về nhà ở: Người có từ 02 con đẻ trở lên có thể được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở. * Các biện pháp khác: Chính phủ có thể quyết định thêm các biện pháp khác tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ. Đồng thời, chính quyền địa phương cấp tỉnh cũng có thể quy định mức hỗ trợ cao hơn hoặc các biện pháp khác để duy trì mức sinh thay thế phù hợp với khả năng cân đối ngân sách địa phương.
Định kỳ hằng năm, Cơ quan thống kê trung ương sẽ công bố tình trạng mức sinh để Chính phủ và chính quyền địa phương có cơ sở xây dựng, thực hiện các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phù hợp.