Chỉ bản trong hồ sơ tố tụng hình sự
“Chào luật sư, tôi đang rất bối rối. Em trai tôi vừa bị công an phường tạm giữ vì nghi ngờ liên quan đến một vụ gây rối trật tự công cộng. Khi làm việc, công an có yêu cầu em tôi cung cấp 'chỉ bản'. Tôi không hiểu 'chỉ bản' là gì và tại sao lại cần nó, đặc biệt là khi tôi thấy định nghĩa về nó lại nằm trong Luật Phòng cháy chữa cháy. Mong luật sư giải thích giúp tôi ạ.”
Trả lời
Chào chị H.T.L, chúng tôi hiểu sự lo lắng của chị về trường hợp của em trai mình. Về thuật ngữ "chỉ bản", đây là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực tố tụng hình sự và quản lý hành chính, dù văn bản chị tham khảo có thể gây nhầm lẫn.
Chỉ bản là gì và mục đích thu thập?
Chỉ bản được hiểu là bản ghi thông tin tóm tắt về lý lịch và in dấu vân tất cả các ngón tay của bị can do cơ quan có thẩm quyền lập và lưu giữ. Mục đích chính của việc thu thập chỉ bản là để xác định danh tính một cách chính xác, phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử và quản lý đối tượng liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật. Dấu vân tay là một đặc điểm sinh trắc học duy nhất của mỗi người, giúp phân biệt cá nhân này với cá nhân khác một cách tuyệt đối.
Bối cảnh pháp lý của việc thu thập chỉ bản
Việc thu thập chỉ bản thường được thực hiện trong quá trình tố tụng hình sự hoặc khi một người bị đưa vào các cơ sở giáo dục, cải tạo. Ví dụ, theo quy định pháp luật, khi đưa người vào trường giáo dưỡng, hồ sơ kèm theo bắt buộc phải có danh chỉ bản cùng với các tài liệu khác như quyết định đưa vào, tóm tắt lý lịch, và bản tóm tắt hành vi vi phạm pháp luật
[3]. Điều này cho thấy chỉ bản là một phần không thể thiếu trong hồ sơ nhân thân của những người có liên quan đến các vụ việc pháp lý.Bộ luật Tố tụng hình sự quy định trình tự, thủ tục tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và một số thủ tục thi hành án hình sự, cũng như nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và quyền, nghĩa vụ của người tham gia tố tụng
[2]. Việc lấy chỉ bản là một trong những nghiệp vụ điều tra để thu thập chứng cứ và xác định nhân thân đối tượng, nằm trong phạm vi điều chỉnh của các quy định tố tụng hình sự.Về sự nhầm lẫn văn bản gốc
Chị H.T.L có nhắc đến việc định nghĩa "chỉ bản" nằm trong Luật Phòng cháy và chữa cháy sửa đổi 2023. Đây có thể là một sự nhầm lẫn trong việc trích dẫn văn bản hoặc một lỗi kỹ thuật trong tài liệu chị tham khảo, bởi Luật Phòng cháy và chữa cháy chủ yếu quy định về phòng cháy, chữa cháy, xây dựng lực lượng, trang bị phương tiện, chính sách cho hoạt động phòng cháy và chữa cháy
[1], không liên quan đến khái niệm "chỉ bản" trong tố tụng hình sự. Tuy nhiên, dù văn bản gốc có thể gây hiểu lầm, bản chất và mục đích của chỉ bản vẫn không thay đổi, đó là một công cụ để nhận dạng cá nhân trong các quy trình pháp lý.