Chế độ cho người làm việc trên tàu cá và tàu công vụ thủy sản
“Tôi là anh N.V.H, 45 tuổi, làm công việc hậu cần trên một tàu cá ở Kiên Giang, chuyên đi đánh bắt xa bờ. Tôi không phải là thuyền viên chính thức mà chỉ được chủ tàu thuê làm các việc lặt vặt như nấu ăn, dọn dẹp. Vừa rồi tàu gặp sóng lớn, tôi bị ngã và bị thương. Chủ tàu nói tôi không phải thuyền viên nên không có bảo hiểm, vậy có đúng không?”
Trả lời
"Người làm việc trên tàu" là ai?
Theo quy định pháp luật, người làm việc trên tàu được hiểu là người được chủ tàu, thuyền trưởng bố trí làm việc trên tàu cá, tàu công vụ thủy sản nhưng không phải là thuyền viên của tàu. Điều này có nghĩa là, dù Anh H không phải là thuyền viên chính thức có chứng chỉ chuyên môn, nhưng nếu anh được chủ tàu hoặc thuyền trưởng bố trí làm việc trên tàu, anh vẫn thuộc đối tượng "người làm việc trên tàu" theo định nghĩa pháp lý.
Quyền lợi về bảo hiểm cho người làm việc trên tàu
Đối với trường hợp của Anh H, việc chủ tàu khẳng định không có bảo hiểm vì anh không phải thuyền viên là chưa hoàn toàn chính xác. Mặc dù Pháp lệnh số 01/VBHN-VPQH
[1] [2] quy định về phạm vi điều chỉnh chung của các văn bản pháp luật, nhưng các quy định chi tiết hơn sẽ được tìm thấy trong các văn bản chuyên ngành. Cụ thể, Nghị định số 41/2026/NĐ-CP có đề cập đến việc chi mua bảo hiểm cho con người làm việc trên tàu. Khoản 2 Điều 48 của Nghị định này quy định về nội dung chi cho hoạt động Kiểm ngư, trong đó có "Chi mua bảo hiểm cho đội tàu Kiểm ngư bao gồm (bảo hiểm con người làm việc trên tàu Kiểm ngư, bảo hiểm tàu, xuồng Kiểm ngư)" [3].Mặc dù quy định này trực tiếp áp dụng cho tàu Kiểm ngư (là một loại tàu công vụ thủy sản), nhưng nó cho thấy rằng việc mua bảo hiểm cho con người làm việc trên tàu là một nội dung chi được pháp luật công nhận và khuyến khích. Đối với tàu cá, dù không phải là tàu công vụ, nhưng các quy định về an toàn lao động và bảo hiểm vẫn cần được tuân thủ. Anh H, với tư cách là người lao động, dù không phải thuyền viên, vẫn có quyền được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định của pháp luật lao động hiện hành, nếu có hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận làm việc với chủ tàu. Chủ tàu có trách nhiệm đảm bảo an toàn lao động và các chế độ phúc lợi tối thiểu cho người làm việc trên tàu.
Khuyến nghị cho Anh H
Anh H nên kiểm tra lại hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận làm việc với chủ tàu để xem có điều khoản nào về bảo hiểm hay không. Nếu không có, anh có thể yêu cầu chủ tàu làm rõ về các chính sách bảo hiểm tai nạn lao động hoặc bảo hiểm y tế. Trong trường hợp chủ tàu từ chối hoặc không có chính sách bảo hiểm phù hợp, Anh H có thể liên hệ với cơ quan quản lý lao động địa phương hoặc công đoàn để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý, đảm bảo quyền lợi của mình khi bị tai nạn lao động trên biển.