Chế áp tàu bay không người lái và phương tiện bay khác
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nông dân ở Đồng Nai. Dạo gần đây, có mấy chiếc drone bay lượn trên khu đất trồng sầu riêng của gia đình tôi, đôi khi còn bay rất thấp. Tôi lo ảnh hưởng đến cây trồng và cả sự riêng tư nữa. Tôi nghe nói có biện pháp 'chế áp' gì đó với tàu bay không người lái. Vậy tôi có được tự ý 'chế áp' mấy chiếc drone đó không, hay phải làm sao?”
Trả lời
Chào chú T.V.K, vấn đề chú quan tâm về việc tàu bay không người lái (drone) bay trên khu vực đất của gia đình và biện pháp "chế áp" là một vấn đề quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh quản lý không phận và bảo đảm an ninh quốc gia. Pháp luật Việt Nam có quy định rõ ràng về khái niệm "chế áp" và thẩm quyền thực hiện hoạt động này.
"Chế áp" tàu bay không người lái là gì?
Theo quy định tại văn bản pháp luật về Phòng không nhân dân, chế áp được định nghĩa là việc sử dụng xung lực, hỏa lực hoặc các biện pháp khác để làm cho quá trình hoạt động của tàu bay không người lái, phương tiện bay khác bị gián đoạn, vô hiệu hóa từng chức năng hoặc mất hoàn toàn khả năng hoạt động. Đây là một biện pháp kỹ thuật, quân sự nhằm kiểm soát hoặc vô hiệu hóa các thiết bị bay có thể gây nguy hiểm hoặc vi phạm không phận. Hoạt động này nằm trong phạm vi điều chỉnh của Luật Phòng không nhân dân, một luật quy định về nguyên tắc, nhiệm vụ, lực lượng và hoạt động phòng không nhân dân, bao gồm cả việc quản lý tàu bay không người lái và bảo đảm an toàn phòng không
[1].Ai có thẩm quyền thực hiện hoạt động chế áp?
Hoạt động chế áp tàu bay không người lái là một nhiệm vụ đặc thù thuộc về phòng không nhân dân, được Nhà nước tổ chức và thực hiện. Cụ thể, các công trình phòng không nhân dân chuyên dụng có thể bao gồm "Hệ thống công sự, trận địa phòng không, vị trí chế áp tàu bay không người lái, phương tiện bay khác"
[4]. Điều này cho thấy việc chế áp là một hoạt động có tổ chức, được quy hoạch và triển khai bởi các lực lượng chức năng của Nhà nước, không phải là hành động mà cá nhân có thể tự ý thực hiện. Nhà nước cũng có chính sách ưu tiên đầu tư về khoa học và công nghệ trong hoạt động phòng không nhân dân và quản lý tàu bay không người lái để nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ này [2].Nhiệm vụ của phòng không nhân dân và quyền của người dân
Nhiệm vụ của phòng không nhân dân bao gồm huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, phòng, chống địch đột nhập, tiến công đường không và tham gia quản lý, bảo vệ vùng trời ở độ cao dưới 5.000 mét
[3]. Mục đích cuối cùng là bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân. Do đó, khi phát hiện các trường hợp tàu bay không người lái bay trái phép, đặc biệt là bay thấp hoặc có dấu hiệu bất thường trên khu vực đất của mình, chú T.V.K không nên tự ý thực hiện các biện pháp "chế áp" vì điều này có thể vi phạm pháp luật và gây nguy hiểm. Thay vào đó, chú cần thông báo ngay cho chính quyền địa phương (Ủy ban nhân dân cấp xã) hoặc các cơ quan chức năng có liên quan như công an, quân sự địa phương để họ có biện pháp xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Các cơ quan này sẽ có thẩm quyền và phương tiện để xác minh, xử lý hoặc thực hiện các biện pháp cần thiết, bao gồm cả "chế áp" nếu cần, nhằm bảo đảm an ninh, an toàn và trật tự công cộng.