Chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế và tác động đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu
“Chào chuyên gia, tôi là Anh N.T.K, một chủ doanh nghiệp xuất nhập khẩu ở Hà Nội. Gần đây tôi nghe tin đồn về khả năng Việt Nam sẽ chấm dứt một số điều ước quốc tế về thương mại. Điều này làm tôi rất lo lắng không biết liệu việc này có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của công ty tôi không? Cụ thể là ai có thẩm quyền quyết định việc này và tôi cần lưu ý gì?”
Trả lời
Những lo lắng của Anh về việc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế là hoàn toàn có cơ sở, đặc biệt khi điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Về bản chất, đây là một hành vi pháp lý quan trọng do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam thực hiện để không tiếp tục duy trì hiệu lực của một điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
Thẩm quyền quyết định chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế
Việc quyết định chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế thuộc về các cơ quan cấp cao của Nhà nước. Cụ thể, Quốc hội, Chủ tịch nước và Chính phủ là những chủ thể có thẩm quyền này, tùy thuộc vào loại điều ước quốc tế và phạm vi ủy quyền. Ví dụ, Chính phủ có nhiệm vụ và quyền hạn "Trình Quốc hội, Chủ tịch nước xem xét, quyết định phê chuẩn, gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực đối với điều ước quốc tế thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Chủ tịch nước. [...] Quyết định việc ký, gia nhập, phê duyệt hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế nhân danh Chính phủ."
[3]. Điều này cho thấy có sự phân cấp rõ ràng về thẩm quyền trong việc quản lý và thực hiện các cam kết quốc tế.Tác động tiềm ẩn đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu như của Anh, việc một điều ước quốc tế bị chấm dứt hiệu lực có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong môi trường pháp lý và kinh doanh. Các điều ước quốc tế thường quy định các ưu đãi về thuế quan, các quy tắc về xuất xứ hàng hóa, các tiêu chuẩn kỹ thuật, hoặc các cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại. Khi một điều ước bị chấm dứt, các quy định này có thể không còn hiệu lực, dẫn đến việc áp dụng các quy định khác (ví dụ, theo luật nội địa hoặc điều ước khác) có thể kém thuận lợi hơn.
Giống như Luật Hóa chất quy định về hoạt động hóa chất, an toàn trong hoạt động hóa chất, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động hóa chất
[1], hay các quy định về quy hoạch và đầu tư phát triển điện lực, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân hoạt động điện lực và sử dụng điện trong lĩnh vực điện lực [2], các điều ước quốc tế cũng tạo ra một khuôn khổ pháp lý đặc thù cho các hoạt động kinh tế liên quan. Do đó, khi khuôn khổ này thay đổi, các doanh nghiệp cần cập nhật để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và các cam kết hợp đồng.Lời khuyên cho doanh nghiệp
Để chủ động ứng phó, Anh N.T.K và doanh nghiệp nên thường xuyên theo dõi các thông báo chính thức từ Chính phủ, Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương về tình hình các điều ước quốc tế. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về các quy định mới (nếu có) sau khi một điều ước bị chấm dứt là rất quan trọng để đảm bảo tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro kinh doanh. Đồng thời, doanh nghiệp cũng nên xem xét lại các hợp đồng xuất nhập khẩu hiện có để đánh giá các điều khoản liên quan đến luật áp dụng hoặc các điều khoản về 'force majeure' (bất khả kháng) trong trường hợp có những thay đổi bất ngờ về chính sách thương mại quốc tế.