Bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi
“Chào luật sư, tôi là chị Mai, ở Huyện Bình Chánh, TP.HCM. Gia đình tôi có một mảnh đất nông nghiệp đã sử dụng hơn 30 năm nhưng chưa kịp làm sổ đỏ. Gần đây, có thông báo Nhà nước sẽ thu hồi đất để làm dự án đường cao tốc. Tôi nghe nói sẽ được bồi thường về đất, nhưng không rõ trường hợp của tôi không có giấy tờ thì có được bồi thường không và thủ tục thế nào. Rất mong luật sư tư vấn giúp.”
Trả lời
Khái niệm và nguyên tắc bồi thường về đất
Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất của diện tích đất bị thu hồi cho người có đất thu hồi. Điều này có nghĩa là khi Nhà nước thu hồi đất của gia đình chị để thực hiện dự án, chị sẽ được nhận một khoản tiền tương ứng với giá trị quyền sử dụng đất mà gia đình chị đang sử dụng. Luật Đất đai sửa đổi 2025 quy định rõ về chế độ quản lý và sử dụng đất đai, cũng như quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất thuộc lãnh thổ Việt Nam
[1]. Người sử dụng đất được định nghĩa là những người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; hoặc đang sử dụng đất ổn định, đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà chưa được cấp [2].Điều kiện được bồi thường khi đất không có giấy tờ
Trường hợp của gia đình chị, mặc dù đã sử dụng đất nông nghiệp hơn 30 năm nhưng chưa có sổ đỏ, vẫn có cơ hội được bồi thường về đất nếu đáp ứng các điều kiện nhất định. Theo Nghị định số 88/2024/NĐ-CP, có những quy định cụ thể về việc bồi thường đối với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, đặc biệt là đất có nhà ở hoặc công trình phục vụ đời sống trước một số mốc thời gian nhất định
[3].Để được bồi thường, gia đình chị cần chứng minh việc sử dụng đất là ổn định, liên tục, không có tranh chấp và phù hợp với quy hoạch. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ xem xét nguồn gốc, quá trình sử dụng đất và các giấy tờ liên quan (nếu có, dù không phải là sổ đỏ) để xác định điều kiện bồi thường. Nếu đất của chị được xác định là đất nông nghiệp sử dụng ổn định từ trước các mốc thời gian quy định và không vi phạm pháp luật đất đai, chị hoàn toàn có thể được xem xét bồi thường. Chị nên chuẩn bị các bằng chứng như giấy tờ mua bán, chuyển nhượng viết tay, biên lai nộp thuế đất (nếu có), xác nhận của chính quyền địa phương qua các thời kỳ, hoặc lời khai của người làm chứng.
Xác định mức bồi thường và thủ tục thực hiện
Mức bồi thường về đất sẽ được xác định dựa trên giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm có quyết định thu hồi đất. Giá này thường được xây dựng dựa trên nguyên tắc thị trường và phải đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân.
Về thủ tục, sau khi có thông báo thu hồi đất, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành kiểm kê, lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Gia đình chị cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong quá trình này để cung cấp đầy đủ thông tin, giấy tờ (nếu có) và trình bày rõ ràng về quá trình sử dụng đất của mình. Phương án bồi thường sẽ được công khai để người dân góp ý trước khi được phê duyệt. Trong trường hợp không đồng ý với phương án bồi thường, chị có quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật.
Việc gia đình chị đã sử dụng đất lâu năm là một yếu tố quan trọng để xem xét quyền lợi. Chị nên chủ động tìm hiểu thêm thông tin từ chính quyền địa phương hoặc liên hệ trực tiếp với đơn vị thực hiện dự án để được hướng dẫn cụ thể về hồ sơ và thủ tục.