Bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ

Trả lời

1. Hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ là gì?

Theo định nghĩa, hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ là việc không thực hiện hoặc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn không đúng quy định của pháp luật. Trong trường hợp của chú Ba, việc cán bộ kiểm tra thị trường thu giữ hàng hóa mà không có biên bản hay quyết định rõ ràng có thể được xem là một hành vi không đúng quy định pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của chú.

2. Căn cứ yêu cầu bồi thường thiệt hại

Khi người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại, người bị thiệt hại có quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường. Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 quy định rõ các văn bản có thể làm căn cứ để yêu cầu bồi thường. Cụ thể, Điều 11 của Luật này nêu rõ các văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường trong hoạt động thi hành án hình sự, bao gồm: * Bản án, quyết định của Tòa án có thẩm quyền xác định rõ hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ; * Quyết định giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự chấp nhận một phần hoặc toàn bộ nội dung khiếu nại của người khiếu nại; * Quyết định xử lý hành vi vi phạm pháp luật của người thi hành công vụ bị tố cáo trên cơ sở kết luận nội dung tố cáo theo quy định của pháp luật về tố cáo; * Quyết định xử lý kỷ luật người thi hành công vụ do có hành vi trái pháp luật ^[1].

Mặc dù trường hợp của chú Ba không thuộc hoạt động thi hành án hình sự, nhưng nguyên tắc chung về việc cần có văn bản xác định hành vi trái pháp luật để làm căn cứ yêu cầu bồi thường là tương tự. Chú Ba cần có các bằng chứng hoặc văn bản xác định rõ hành vi của cán bộ là trái pháp luật.

3. Các bước chú Ba có thể thực hiện

Để đòi lại công bằng và yêu cầu bồi thường, chú Ba có thể thực hiện các bước sau:

* Khiếu nại, tố cáo: Chú Ba có quyền khiếu nại quyết định hoặc hành vi hành chính của cán bộ kiểm tra thị trường đến cơ quan cấp trên trực tiếp của cán bộ đó hoặc cơ quan có thẩm quyền. Nếu có căn cứ cho rằng cán bộ đã vi phạm pháp luật nghiêm trọng, chú có thể tố cáo hành vi đó. Việc khiếu nại, tố cáo thành công và có kết luận về hành vi trái pháp luật của cán bộ sẽ là căn cứ quan trọng để yêu cầu bồi thường. * Thu thập chứng cứ: Chú Ba cần thu thập mọi bằng chứng liên quan đến việc thu giữ hàng hóa, như lời khai của nhân chứng, hình ảnh, video (nếu có), giấy tờ liên quan đến hàng hóa, và đặc biệt là việc thiếu vắng biên bản, quyết định hành chính hợp lệ. * Yêu cầu bồi thường: Khi có văn bản xác định rõ hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ và thiệt hại đã xảy ra, chú Ba có thể nộp đơn yêu cầu bồi thường theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Các hoạt động quản lý nhà nước, dù là kiểm tra chuyên ngành như việc xử lý thuế đối với nhiên liệu trên tàu biển theo công văn số 843/TCHQ-TXNK ^[3] hay kiểm tra chuyên ngành đối với mặt hàng sữa bột theo công văn số 93/GSQL-GQ1 ^[2], đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về trình tự, thủ tục, thẩm quyền. Bất kỳ sự vi phạm nào cũng có thể dẫn đến hành vi trái pháp luật và phát sinh trách nhiệm bồi thường.