Bồi thường nhà nước cho người bị thiệt hại
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, ở quận 10, TP.HCM. Tôi có một cửa hàng kinh doanh phụ tùng xe máy. Mấy tháng trước, công an phường đến kiểm tra đột xuất, thu giữ hết hàng của tôi vì nghi ngờ hàng giả, nhưng sau đó kết luận là hàng thật và trả lại. Tuy nhiên, việc này làm tôi mất uy tín, thiệt hại doanh thu rất lớn. Tôi có được coi là 'người bị thiệt hại' để yêu cầu Nhà nước bồi thường không?”
Trả lời
Xác định "Người bị thiệt hại" trong trường hợp của Anh Hùng
Theo quy định của pháp luật, người bị thiệt hại được hiểu là cá nhân, tổ chức bị thiệt hại về vật chất hoặc tinh thần do người thi hành công vụ gây ra, và thiệt hại này phải thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước
[2]. Trong trường hợp của anh N.V.H, việc công an phường kiểm tra đột xuất, thu giữ hàng hóa và sau đó xác định là hàng thật, trả lại, đã gây ra thiệt hại đáng kể về doanh thu và uy tín cho cửa hàng của anh. Đây chính là những thiệt hại về vật chất và tinh thần có thể phát sinh từ hành vi của người thi hành công vụ.Điều kiện để được bồi thường từ Nhà nước
Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước quy định rõ phạm vi điều chỉnh là trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đối với cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra trong các hoạt động quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án
[1]. Hoạt động kiểm tra, thu giữ hàng hóa của công an phường thuộc lĩnh vực quản lý hành chính. Do đó, nếu hành vi của người thi hành công vụ (công an phường) là trái pháp luật và gây ra thiệt hại thực tế cho anh N.V.H, thì thiệt hại đó sẽ thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Việc xác định hàng hóa là hàng thật sau khi thu giữ cho thấy có khả năng hành vi thu giữ ban đầu là không có căn cứ pháp luật hoặc không đúng quy định, dẫn đến thiệt hại cho anh.Quyền yêu cầu bồi thường của Anh Hùng
Với tư cách là chủ cửa hàng và là người bị thiệt hại trực tiếp, anh N.V.H có quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường cho những tổn thất đã gánh chịu
[3]. Các thiệt hại này có thể bao gồm thiệt hại về tài sản (doanh thu bị mất, chi phí phát sinh để chứng minh hàng hóa), và cả thiệt hại về tinh thần (mất uy tín, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh). Để thực hiện quyền này, anh N.V.H cần thu thập các bằng chứng liên quan đến việc kiểm tra, thu giữ, trả lại hàng hóa, cũng như các chứng từ chứng minh thiệt hại về doanh thu, uy tín. Sau đó, anh có thể nộp yêu cầu bồi thường đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.