Bình ổn giá khi hàng hóa, dịch vụ biến động bất thường
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng kinh doanh đồ gia dụng ở Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Gần đây, do tình hình dịch bệnh và khó khăn chuỗi cung ứng, giá nhập một số mặt hàng như nồi cơm điện, máy lọc nước bỗng dưng tăng vọt lên gấp đôi, trong khi sức mua lại giảm mạnh. Tôi rất băn khoăn không biết liệu những trường hợp biến động giá như thế này có được nhà nước can thiệp bình ổn không, và tôi cần làm gì để bảo vệ lợi ích của mình và khách hàng?”
Trả lời
1. Khái niệm và Quy định về Bình ổn giá khi biến động bất thường
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, "giá biến động bất thường" là tình trạng giá hàng hóa, dịch vụ tăng quá cao hoặc giảm quá thấp một cách bất hợp lý khi các yếu tố hình thành giá không có thay đổi lớn, hoặc trong các trường hợp đặc biệt như khủng hoảng kinh tế, thiên tai, dịch bệnh.
Pháp luật về giá có các quy định rõ ràng về nguyên tắc và các trường hợp bình ổn giá nhằm kiểm soát lạm phát, bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và ổn định thị trường
[1].2. Các trường hợp Nhà nước xem xét bình ổn giá
Nhà nước có thẩm quyền sẽ xem xét thực hiện bình ổn giá trong các trường hợp cụ thể. Đối với tình huống của chị, việc giá nhập hàng hóa tăng vọt do dịch bệnh và chuỗi cung ứng bị gián đoạn, kèm theo sức mua giảm mạnh, có thể được xem xét thuộc các trường hợp sau
[1]:* Khi mặt bằng giá thị trường của các hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá có biến động bất thường gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân. * Khi cơ quan có thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh, và mặt bằng giá thị trường hàng hóa, dịch vụ có biến động bất thường.
Các nguyên tắc bình ổn giá luôn đảm bảo tính công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa tổ chức, cá nhân kinh doanh và người tiêu dùng, đồng thời phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội và mục tiêu kiểm soát lạm phát
[1].3. Phạm vi điều chỉnh của các văn bản pháp luật
Mỗi văn bản pháp luật đều có phạm vi điều chỉnh cụ thể để xác định các lĩnh vực và đối tượng mà chúng áp dụng
[2][3][4]. Trong khi Luật Hóa chất quy định về hoạt động hóa chất [2], Luật Giá lại tập trung vào việc quản lý và bình ổn giá trên thị trường, bao gồm các biện pháp can thiệp khi có biến động bất thường.4. Lời khuyên cho chủ cửa hàng
Để bảo vệ lợi ích của mình và khách hàng, chị H.T.L nên:
* Theo dõi sát sao các thông báo, quy định của cơ quan quản lý nhà nước về chính sách bình ổn giá, đặc biệt là đối với các mặt hàng thuộc diện bình ổn giá hoặc trong tình trạng khẩn cấp do dịch bệnh. * Cân nhắc điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tìm kiếm nguồn cung ứng thay thế hoặc đàm phán với nhà cung cấp để giảm thiểu tác động của biến động giá. * Nếu nhận thấy có dấu hiệu gom hàng, thổi giá bất hợp pháp hoặc các hành vi vi phạm pháp luật về giá, chị có thể phản ánh đến các cơ quan chức năng như Cục Quản lý thị trường, Sở Công Thương để được xem xét và xử lý.