Biểu đạt của Di sản Văn hóa Phi vật thể và Trách nhiệm Bảo tồn

Trả lời

Hiểu về Biểu đạt của Di sản Văn hóa Phi vật thể

Trường hợp của gia đình chị T.T.H liên quan trực tiếp đến khái niệm biểu đạt của di sản văn hóa phi vật thể. Theo quy định, biểu đạt của di sản văn hóa phi vật thể là những biểu hiện cụ thể bằng ngôn ngữ, hành động, cử chỉ, sản phẩm, được cộng đồng, nhóm hoặc cá nhân tạo ra trong quá trình thực hành nhằm truyền tải nội dung, thông tin, ý nghĩa, giá trị của di sản văn hóa phi vật thể. Các họa tiết, hoa văn truyền thống được gia đình chị gìn giữ và thể hiện trên sản phẩm thủ công chính là một dạng biểu đạt quan trọng của di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng chị.

Nghị định 215/2025/NĐ-CP áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các loại hình di sản văn hóa, bao gồm cả di sản văn hóa phi vật thể ^[1]. Điều này có nghĩa là các hoạt động của gia đình chị với tư cách là chủ thể di sản và các bên sao chép đều thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định.

Nguyên tắc bảo vệ và phát huy giá trị biểu đạt di sản

Pháp luật quy định rõ các nguyên tắc trong thực hành di sản văn hóa phi vật thể, nhằm đảm bảo sự toàn vẹn và giá trị của di sản. Cụ thể, chủ thể di sản có trách nhiệm duy trì tính liên tục của di sản, bảo đảm gìn giữ giá trị của di sản với các hình thức thể hiện, tri thức, kỹ năng, kỹ thuật và không gian thực hành liên quan, và không đưa những yếu tố không phù hợp vào di sản ^[2].

Đặc biệt, Nghị định nghiêm cấm các hành vi không phổ biến và thực hành sai lệch nội dung di sản và không lợi dụng thực hành di sản để trục lợi hoặc thực hiện các hành vi, hoạt động vi phạm pháp luật ^[2]. Việc các bên khác sao chép y nguyên họa tiết, hoa văn truyền thống của gia đình chị để bán với giá rẻ, có dấu hiệu của hành vi lợi dụng biểu đạt di sản để trục lợi và có thể làm sai lệch giá trị gốc của di sản.

Trách nhiệm và quyền của chủ thể di sản

Với tư cách là chủ thể của di sản văn hóa phi vật thể, gia đình chị có trách nhiệm duy trì hoạt động truyền dạy di sản, bao gồm truyền dạy tri thức, kỹ năng và biểu đạt văn hóa cho thế hệ kế cận và cộng đồng khác ^[3]. Điều này khẳng định quyền và trách nhiệm của gia đình chị trong việc gìn giữ và phát huy các biểu đạt này.

Để bảo vệ các biểu đạt mà gia đình chị đã gìn giữ, chị có thể tập hợp các bằng chứng về việc sao chép, chứng minh nguồn gốc và thời gian gia đình chị đã thực hành, biểu đạt di sản này. Sau đó, chị có thể liên hệ với cơ quan quản lý văn hóa địa phương (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam hoặc Phòng Văn hóa và Thông tin thành phố Hội An) để báo cáo tình hình và tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý. Các cơ quan này có trách nhiệm trong việc quản lý, bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể và có thể áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn chặn hành vi vi phạm.