Biến đổi khí hậu và khung pháp lý liên quan tại Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là một nông dân ở Hậu Giang. Mấy năm nay, thời tiết thất thường quá, lúc thì hạn mặn kéo dài, lúc thì mưa lũ bất thường làm mất mùa liên tục. Tôi nghe nói là do biến đổi khí hậu nhưng không biết pháp luật mình có quy định gì về vấn đề này không, hay chỉ là chuyện tự nhiên thôi? Tôi muốn biết mình có thể dựa vào đâu để bảo vệ quyền lợi và sản xuất của mình.”
Trả lời
Biến đổi khí hậu được pháp luật công nhận và quản lý
Trước hết, những hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn mặn, mưa lũ bất thường mà anh N.V.H đang trải qua tại Hậu Giang chính là những biểu hiện rõ rệt của biến đổi khí hậu. Theo định nghĩa pháp lý, biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu trong một khoảng thời gian dài do tác động của các điều kiện tự nhiên và hoạt động của con người, biểu hiện bởi sự nóng lên toàn cầu, mực nước biển dâng và gia tăng các hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan. Pháp luật Việt Nam đã nhận diện và có các quy định để quản lý, ứng phó với vấn đề này.
Giám sát và quản lý biến đổi khí hậu trong hoạt động khí tượng thủy văn
Hoạt động khí tượng thủy văn không chỉ dừng lại ở việc dự báo thời tiết mà còn bao gồm cả việc giám sát biến đổi khí hậu. Cụ thể, Luật Khí tượng thủy văn sửa đổi 2020 quy định về các hoạt động khí tượng thủy văn, trong đó có nội dung giám sát biến đổi khí hậu
[1]. Điều này cho thấy nhà nước có trách nhiệm theo dõi, đánh giá những thay đổi của khí hậu để có cơ sở đưa ra các chính sách và giải pháp ứng phó, bảo vệ sản xuất và đời sống của người dân như anh N.V.H.Biến đổi khí hậu là căn cứ quan trọng trong quy hoạch bảo vệ môi trường
Để chủ động ứng phó với những tác động của biến đổi khí hậu, các kịch bản biến đổi khí hậu được xem là căn cứ bắt buộc để lập quy hoạch bảo vệ môi trường. Theo Luật Bảo vệ môi trường (được sửa đổi, bổ sung), các kịch bản biến đổi khí hậu trong cùng giai đoạn phát triển là một trong những cơ sở để lập quy hoạch bảo vệ môi trường
[2]. Điều này có nghĩa là khi xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các quy hoạch liên quan đến môi trường, cần phải tính toán đến tác động của biến đổi khí hậu để đảm bảo tính bền vững và khả năng chống chịu cho các hoạt động sản xuất như nông nghiệp của anh N.V.H. Hoạt động bảo vệ môi trường nói chung cũng được pháp luật quy định rõ ràng về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân [3].Phòng, chống thiên tai và lụt, bão trong bối cảnh biến đổi khí hậu
Những hiện tượng như hạn mặn, mưa lũ bất thường mà anh N.V.H gặp phải chính là các dạng thiên tai được gia tăng bởi biến đổi khí hậu. Pháp luật cũng đã có các quy định về công tác phòng, chống lụt, bão nhằm giảm nhẹ thiệt hại, ổn định đời sống nhân dân và bảo vệ sản xuất
[4]. Các hoạt động này bao gồm phòng ngừa, chống và khắc phục hậu quả, là một phần không thể thiếu trong nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu để bảo vệ cộng đồng nông dân.