Bảo vệ và truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nghệ nhân làm nón lá ở làng Chuông, Hà Nội. Tôi năm nay đã ngoài 60, muốn truyền lại nghề cho con cháu và các bạn trẻ trong làng nhưng không biết phải làm sao cho đúng quy định pháp luật và có được hỗ trợ gì không. Liệu việc truyền dạy này có được công nhận không, và cần lưu ý gì để không làm sai lệch giá trị của nghề truyền thống?”
Trả lời
Khái niệm và vai trò của truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể
Việc ông muốn truyền dạy nghề làm nón lá cho thế hệ trẻ là một hoạt động vô cùng ý nghĩa, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc. Theo quy định pháp luật, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể là hoạt động của nghệ nhân, người thực hành gồm hướng dẫn, truyền đạt, chỉ bảo cho thế hệ kế cận những kỹ năng, kỹ thuật, tri thức, biểu đạt văn hóa và nội dung liên quan đến di sản văn hóa phi vật thể của họ thông qua thực hành hoặc đào tạo có chủ đích. Hoạt động này không chỉ giúp duy trì sự sống của di sản mà còn lan tỏa giá trị văn hóa trong cộng đồng.
Quyền và trách nhiệm của nghệ nhân trong việc truyền dạy
Với vai trò là nghệ nhân, chủ thể của di sản văn hóa phi vật thể, ông có quyền và trách nhiệm duy trì thực hành, truyền dạy, giữ gìn giá trị của di sản trong cộng đồng và lan tỏa di sản văn hóa đến cộng đồng khác trong xã hội. Ông có thể tổ chức các hoạt động truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể ở phạm vi trong và ngoài cộng đồng nhằm củng cố, tăng số lượng, chất lượng thực hành di sản. Việc truyền dạy có thể thực hiện thông qua việc nghệ nhân, người thực hành truyền dạy tri thức, kỹ năng và biểu đạt văn hóa cho thế hệ kế cận trong cộng đồng chủ thể thông qua thực hành di sản hoặc truyền dạy cho cộng đồng khác thông qua đào tạo có chủ đích
[1].Các nguyên tắc cần tuân thủ khi truyền dạy
Để đảm bảo việc truyền dạy diễn ra đúng quy định và giữ gìn được giá trị cốt lõi của nghề làm nón lá, ông cần lưu ý các nguyên tắc sau:
Đối tượng áp dụng và sự hỗ trợ
Các quy định về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể áp dụng cho các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng, cá nhân có liên quan đến hoạt động này
[4]. Điều này có nghĩa là các cơ quan nhà nước có trách nhiệm hỗ trợ và tạo điều kiện cho các hoạt động truyền dạy di sản. Ông có thể liên hệ với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội hoặc chính quyền địa phương để tìm hiểu về các chính sách hỗ trợ, chương trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt là các di sản trong Danh mục quốc gia hoặc danh sách của UNESCO (nếu nghề làm nón lá làng Chuông đã được công nhận).