Bảo vệ nguồn nước và phòng chống suy thoái nguồn nước
“Chị M. ở huyện Cần Giờ, TP.HCM, có một trang trại nuôi tôm nhỏ gần con rạch. Gần đây, chị thấy nước rạch có vẻ đục hơn, tôm hay bị bệnh, năng suất giảm sút. Chị lo lắng không biết có phải do suy thoái nguồn nước không và có cách nào để bảo vệ nguồn nước cho trang trại của mình không.”
Trả lời
Suy thoái nguồn nước và những tác động tiêu cực
Chào chị M., tình trạng chị đang gặp phải với nguồn nước rạch bị đục và ảnh hưởng đến việc nuôi tôm rất có thể là dấu hiệu của suy thoái nguồn nước. Theo định nghĩa, suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên hoặc so với trạng thái của nguồn nước đã được quan trắc trong các thời kỳ trước đó. Điều này có nghĩa là nguồn nước không còn giữ được các đặc tính ban đầu của nó, có thể do ô nhiễm, khai thác quá mức hoặc biến đổi khí hậu. Đối với một trang trại nuôi tôm như của chị, chất lượng nước là yếu tố sống còn. Nước bị suy thoái có thể chứa các chất độc hại, vi khuẩn gây bệnh, hoặc thiếu oxy, dẫn đến tôm chậm lớn, dễ mắc bệnh và năng suất giảm sút nghiêm trọng.
Khung pháp lý về quản lý và bảo vệ tài nguyên nước
Pháp luật Việt Nam đã có những quy định rõ ràng về việc quản lý, bảo vệ và khai thác tài nguyên nước. Luật về tài nguyên nước quy định về quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng tài nguyên nước, phòng, chống và khắc phục hậu quả tác hại do nước gây ra trên lãnh thổ Việt Nam
[1]. Điều này cho thấy Nhà nước rất quan tâm đến việc duy trì sự bền vững của nguồn nước. Để bảo vệ các nguồn nước quan trọng, pháp luật cũng quy định về việc lập hành lang bảo vệ nguồn nước [2]. Hành lang này được thiết lập để bảo vệ sự ổn định của bờ, phòng chống lấn chiếm đất ven nguồn nước, và đặc biệt là phòng, chống các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái nguồn nước [2]. Các nguồn nước như hồ, ao, đầm, phá, sông, suối, kênh, mương, rạch có tầm quan trọng đối với kinh tế - xã hội và môi trường đều thuộc diện phải lập hành lang bảo vệ [2]. Việc quản lý và bảo vệ đê điều, phòng chống lũ lụt cũng là một phần quan trọng trong việc bảo vệ hệ thống sông ngòi, gián tiếp góp phần vào việc duy trì chất lượng và số lượng nguồn nước [3].Quyền và trách nhiệm của người dân trong bảo vệ nguồn nước
Là một người dân và đặc biệt là chủ trang trại nuôi tôm phụ thuộc vào nguồn nước, chị M. có quyền được hưởng lợi từ nguồn nước sạch và an toàn, đồng thời có trách nhiệm bảo vệ nguồn nước. Nếu chị nghi ngờ có hoạt động gây ô nhiễm hoặc làm suy thoái nguồn nước gần khu vực trang trại của mình, chị nên thu thập bằng chứng (hình ảnh, video, ghi chép) và báo cáo cho chính quyền địa phương (Ủy ban nhân dân xã/phường hoặc Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Cần Giờ). Các cơ quan này có trách nhiệm kiểm tra, xác minh và áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm. Việc hiểu rõ về các quy định về hành lang bảo vệ nguồn nước tại địa phương cũng giúp chị biết được những hoạt động nào bị cấm hoặc hạn chế trong khu vực rạch gần trang trại của mình, từ đó có cơ sở để bảo vệ quyền lợi của mình và góp phần vào việc bảo vệ môi trường nước chung.