Bảo tồn yếu tố gốc cấu thành di tích

Trả lời

Yếu tố gốc cấu thành di tích và tầm quan trọng trong bảo tồn

Chào Anh N.V.T, thắc mắc của anh về việc bảo tồn các yếu tố gốc của đình làng trong quá trình tu bổ là hoàn toàn chính đáng và rất quan trọng. Yếu tố gốc cấu thành di tích được hiểu là những yếu tố tạo nên giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ, thể hiện đặc trưng của di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh. Đây chính là linh hồn, là bản sắc của mỗi di tích, giúp phân biệt di tích này với di tích khác và truyền tải câu chuyện lịch sử, văn hóa qua nhiều thế hệ. Việc bảo tồn các yếu tố này là cực kỳ cần thiết để giữ gìn tính chân xác và toàn vẹn của di sản. Di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh là một phần của di sản văn hóa vật thể của Việt Nam, là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam ^[1], ^[2].

Quy định pháp luật về việc giữ gìn yếu tố gốc khi tu bổ di tích

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất rõ ràng nhằm bảo vệ các yếu tố gốc này trong quá trình tu bổ, phục hồi di tích. Cụ thể, theo quy định tại Luật Di sản văn hóa sửa đổi 2025, việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích phải bảo đảm yêu cầu giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích ^[3]. Điều này có nghĩa là mọi hoạt động can thiệp vào di tích, dù là nhỏ nhất, đều phải ưu tiên việc bảo toàn hình dáng, vật liệu, kỹ thuật truyền thống và các đặc trưng nguyên bản của di tích.

Các dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích là công trình có tính chất chuyên ngành, phải được lập thành dự án và tuân thủ định mức kinh tế - kỹ thuật do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định ^[3]. Trước khi thực hiện, dự án phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đối với di tích cấp tỉnh, cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh sẽ có trách nhiệm xác nhận và giám sát ^[3]. Do đó, việc sử dụng vật liệu hiện đại hay thay đổi kiến trúc không giống với nguyên bản mà không có sự nghiên cứu kỹ lưỡng và phê duyệt là không phù hợp với quy định pháp luật.

Quyền và trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ di tích

Là thành viên của hội bảo tồn di tích và là một phần của cộng đồng, Anh N.V.T cùng người dân địa phương có quyền và trách nhiệm trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của mình ^[2]. Khi phát hiện những dấu hiệu tu bổ không đúng quy định, làm ảnh hưởng đến yếu tố gốc cấu thành di tích, anh và hội có thể thực hiện các bước sau:

Việc làm này không chỉ bảo vệ đình làng khỏi nguy cơ bị biến dạng mà còn góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của bảo tồn di tích trong cộng đồng.