Bảo hộ bản gốc tác phẩm và xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả
“Chị L.T.L, một nhà thiết kế đồ họa tự do ở Quận 3, TP.HCM, vừa phát hiện một công ty quảng cáo lớn đã sử dụng gần như toàn bộ thiết kế logo mà chị đã tạo ra cho một khách hàng cũ của mình. Chị có lưu giữ file thiết kế gốc và các bản nháp ban đầu. Chị muốn biết liệu tác phẩm của chị có được coi là "bản gốc" và chị có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình không.”
Trả lời
1. Xác định "Bản gốc tác phẩm" và Quyền tác giả của chị L.T.L
Theo quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, bản gốc tác phẩm được hiểu là bản được tồn tại dưới dạng vật chất mà trên đó việc sáng tạo tác phẩm được định hình lần đầu tiên. Trong trường hợp của chị L.T.L, các file thiết kế logo gốc và các bản nháp ban đầu mà chị lưu giữ chính là minh chứng cho bản gốc tác phẩm của mình. Việc chị là người trực tiếp sáng tạo ra logo này, thể hiện sự độc đáo và dấu ấn cá nhân, đã xác lập quyền tác giả đối với tác phẩm đó. Quyền tác giả được bảo hộ đối với các loại hình tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học, trong đó thiết kế đồ họa (như logo) thuộc nhóm tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, được pháp luật bảo vệ
[2].2. Phạm vi bảo hộ và Đối tượng áp dụng
Nghị định số 100/2006/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Dân sự, Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan
[1]. Nghị định này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài có hoạt động liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam [1]. Do đó, tác phẩm của chị L.T.L và hành vi sử dụng trái phép của công ty quảng cáo đều nằm trong phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của các quy định pháp luật này.3. Các yếu tố xâm phạm quyền tác giả đối với thiết kế logo của chị L.T.L
Hành vi của công ty quảng cáo sử dụng thiết kế logo của chị L.T.L mà không được sự cho phép có thể bị coi là hành vi xâm phạm quyền tác giả. Cụ thể, theo quy định, yếu tố xâm phạm quyền tác giả có thể thuộc một trong các dạng như: bản sao tác phẩm được tạo ra một cách trái phép hoặc phần tác phẩm bị trích đoạn, sao chép, lắp ghép trái phép
[3]. Việc công ty quảng cáo sử dụng "gần như toàn bộ" thiết kế logo của chị mà không có hợp đồng hoặc sự đồng ý rõ ràng chính là việc tạo ra bản sao trái phép hoặc sao chép, lắp ghép trái phép tác phẩm của chị. Đây là căn cứ quan trọng để chị bảo vệ quyền lợi của mình.4. Các bước pháp lý cần thực hiện để bảo vệ quyền lợi
Để bảo vệ quyền lợi của mình, chị L.T.L nên thực hiện các bước sau:
* Thu thập chứng cứ: Tổng hợp tất cả các tài liệu liên quan đến việc sáng tạo logo (file gốc, bản nháp, email trao đổi với khách hàng cũ, ngày tháng tạo tác phẩm) và chứng cứ về việc công ty quảng cáo sử dụng trái phép (hình ảnh, website, quảng cáo, ngày phát hiện). * Gửi thông báo vi phạm: Chị có thể gửi văn bản thông báo chính thức đến công ty quảng cáo yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và bồi thường thiệt hại (nếu có). * Yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý: Nếu công ty quảng cáo không hợp tác, chị có thể nộp đơn yêu cầu xử lý vi phạm hành chính tại Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, bồi thường thiệt hại và các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật.