Bán hàng đa cấp và quy định pháp luật cạnh tranh
“Chị Hạnh ở Quận 3, TP.HCM, là một nhân viên văn phòng, đang được mời tham gia vào một mô hình kinh doanh được giới thiệu là "bán hàng trực tiếp" các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Chị nghe nói về **bán hàng đa cấp** và lo lắng không biết mô hình này có hợp pháp không, và liệu có rủi ro gì khi tham gia không, nhất là về mặt cạnh tranh và tuân thủ pháp luật.”
Trả lời
Bán hàng đa cấp theo quy định pháp luật
Bán hàng đa cấp được hiểu là phương thức tiếp thị để bán lẻ hàng hóa đáp ứng các điều kiện nhất định. Mặc dù định nghĩa này còn thiếu các điều kiện cụ thể, nhưng điều quan trọng cần nắm là đây là một hình thức kinh doanh được pháp luật Việt Nam công nhận và quản lý chặt chẽ. Việc một mô hình kinh doanh được gọi là "bán hàng trực tiếp" hay "bán hàng đa cấp" không tự động xác định tính hợp pháp của nó, mà phải dựa vào việc nó có đáp ứng đầy đủ các điều kiện và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan hay không.
Phạm vi điều chỉnh của Luật Cạnh tranh đối với bán hàng đa cấp
Hoạt động bán hàng đa cấp là một hình thức kinh doanh, do đó, nó thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Cạnh tranh 2004, đặc biệt là các quy định về hành vi hạn chế cạnh tranh và hành vi cạnh tranh không lành mạnh
[1]. Các tổ chức, cá nhân kinh doanh, bao gồm cả doanh nghiệp và cá nhân tham gia vào hoạt động này, đều là đối tượng áp dụng của Luật Cạnh tranh [2]. Điều này có nghĩa là mọi hoạt động trong mô hình đa cấp, từ việc tuyển dụng, đào tạo, bán hàng đến trả thưởng, đều phải tuân thủ các nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh.Quyền và nguyên tắc cạnh tranh trong kinh doanh đa cấp
Doanh nghiệp và cá nhân tham gia bán hàng đa cấp có quyền tự do cạnh tranh trong khuôn khổ pháp luật. Tuy nhiên, việc cạnh tranh phải được thực hiện theo nguyên tắc trung thực, không xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác, của người tiêu dùng, và phải tuân theo các quy định của Luật Cạnh tranh
[3].Đối với trường hợp của chị Hạnh, khi được mời tham gia mô hình kinh doanh "bán hàng trực tiếp" có dấu hiệu của bán hàng đa cấp, chị cần tìm hiểu kỹ về công ty, sản phẩm, và đặc biệt là chính sách trả thưởng, quy trình hoạt động. Một mô hình bán hàng đa cấp hợp pháp phải có giấy phép hoạt động, sản phẩm rõ ràng, chính sách hoa hồng minh bạch và không yêu cầu người tham gia phải mua một lượng lớn hàng hóa để được tham gia hoặc duy trì cấp bậc. Bất kỳ dấu hiệu nào của việc tập trung vào tuyển dụng người mới thay vì bán sản phẩm, hoặc yêu cầu đóng phí gia nhập cao mà không có sản phẩm tương xứng, đều là những cảnh báo về khả năng vi phạm pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh hoặc thậm chí là hoạt động kinh doanh đa cấp bất hợp pháp.