An ninh môi trường và vai trò của pháp luật trong bảo vệ quốc gia

Trả lời

Mối liên hệ giữa ô nhiễm môi trường và An ninh môi trường

Thưa ông T.V.K, trường hợp của bà con tại xã ven biển của ông là một ví dụ điển hình về việc ô nhiễm môi trường có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đến an ninh môi trường của quốc gia. Theo định nghĩa, an ninh môi trường là việc bảo đảm không có tác động lớn của môi trường đến sự ổn định chính trị, xã hội và phát triển kinh tế của quốc gia. Khi nguồn nước, không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng, không chỉ sức khỏe cộng đồng bị đe dọa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế (như đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, nông nghiệp), gây ra bất ổn xã hội, suy giảm kinh tế địa phương và tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định chính trị.

Khung pháp lý về bảo vệ môi trường và an ninh quốc gia

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định chặt chẽ để bảo vệ môi trường và xem xét các vấn đề môi trường trong bối cảnh an ninh quốc gia. Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi 2019 quy định rõ về các hoạt động bảo vệ môi trường, chính sách, biện pháp cũng như quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân trong việc bảo vệ môi trường ^[1]. Điều này tạo cơ sở pháp lý để ngăn chặn và xử lý các hành vi gây ô nhiễm.

Đặc biệt, an ninh môi trường còn được coi là một bộ phận của an ninh quốc gia. Cụ thể, Luật Thủ đô sửa đổi 2025 (trong phần quy định về nhiệm vụ của Công an nhân dân) đã nhấn mạnh việc bảo vệ an ninh trong các lĩnh vực, trong đó có môi trường ^[2]. Điều này khẳng định rằng các mối đe dọa từ môi trường không chỉ là vấn đề dân sinh mà còn là vấn đề an ninh, cần được các cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm và xử lý để bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, cũng như bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Ngoài ra, việc quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên một cách tiết kiệm, chống lãng phí cũng được quy định nhằm đảm bảo sự bền vững, góp phần vào sự ổn định chung ^[3].

Quyền và trách nhiệm của cộng đồng

Với tư cách là trưởng thôn, ông và bà con có quyền và trách nhiệm phản ánh, tố cáo các hành vi gây ô nhiễm môi trường đến các cơ quan chức năng như Ủy ban nhân dân cấp xã, huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường, hoặc cơ quan Công an. Các cơ quan này có trách nhiệm tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật. Việc chủ động thu thập bằng chứng (hình ảnh, video, biên bản ghi nhận) sẽ hỗ trợ rất nhiều cho quá trình giải quyết. Pháp luật bảo vệ môi trường cũng quy định về việc bồi thường thiệt hại do ô nhiễm gây ra, đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng