Xử lý nợ với doanh nghiệp đã giải thể, phá sản
“Chào luật sư, công ty tôi ở Quận Đống Đa, Hà Nội, chuyên cung cấp vật tư xây dựng. Vừa rồi có một đối tác là Công ty X đã mua hàng của chúng tôi nhưng chưa thanh toán hết. Nay tôi nghe tin Công ty X đã hoàn tất thủ tục phá sản. Vậy giờ chúng tôi có thể làm gì để thu hồi khoản nợ này không ạ?”
Trả lời
1. Hiểu về "Khách nợ" trong bối cảnh pháp luật liên quan
Theo định nghĩa được quy định trong Nghị định số 206/2013/NĐ-CP Về quản lý nợ của doanh nghiệp do nhà nước nắm, thuật ngữ "Khách nợ" được hiểu là "doanh nghiệp, tổ chức đã hoàn thành việc giải thể, phá sản theo quy định của pháp luật". Điều quan trọng cần lưu ý là Nghị định này chủ yếu điều chỉnh việc quản lý nợ và xử lý các khoản nợ tồn đọng của doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ
[1]. Do đó, định nghĩa này và các quy định liên quan trong Nghị định 206/2013/NĐ-CP sẽ áp dụng trực tiếp nếu Công ty X của chị là một doanh nghiệp nhà nước đã phá sản.2. Nguyên tắc quản lý và xử lý nợ phải thu của doanh nghiệp
Mặc dù Nghị định 206/2013/NĐ-CP tập trung vào doanh nghiệp nhà nước, các nguyên tắc về quản lý và xử lý nợ mà Nghị định này đề ra cũng phản ánh tinh thần chung về trách nhiệm của mọi doanh nghiệp trong việc quản lý các khoản phải thu. Cụ thể, các doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng và ban hành Quy chế quản lý nợ, xác định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong việc theo dõi, thu hồi, thanh toán các khoản nợ. Đối với các khoản nợ khó đòi hoặc không có khả năng trả nợ, doanh nghiệp phải thực hiện trích lập dự phòng và chủ động tìm mọi biện pháp xử lý thu hồi nợ, cùng chia sẻ khó khăn giữa chủ nợ và khách nợ
[2].Để đảm bảo khả năng thu hồi nợ, doanh nghiệp của chị cần tuân thủ các trách nhiệm trong việc quản lý nợ phải thu, bao gồm: * Ban hành và thực hiện Quy chế quản lý nợ của doanh nghiệp, xác định rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan trong việc theo dõi, thu hồi các khoản nợ phải thu
[3]. * Mở sổ theo dõi các khoản nợ theo từng đối tượng nợ; thường xuyên phân loại các khoản nợ (nợ chưa đến hạn, nợ đến hạn, nợ quá hạn, nợ khó đòi, nợ không có khả năng thu hồi), đôn đốc thu hồi nợ và định kỳ đối chiếu công nợ [3]. * Chủ động xử lý kịp thời các khoản nợ phải thu khó đòi, nợ không thu hồi được. Nếu không xử lý kịp thời, có thể phải chịu trách nhiệm [3].3. Hướng xử lý đối với khoản nợ của Công ty X
Trong trường hợp của chị, Công ty X đã hoàn tất thủ tục phá sản. Dù Công ty X có phải là doanh nghiệp nhà nước hay không, việc thu hồi nợ từ một doanh nghiệp đã phá sản thường gặp nhiều khó khăn do tài sản của doanh nghiệp có thể không đủ để thanh toán hết các khoản nợ.
Theo các quy định chung về phá sản, sau khi doanh nghiệp hoàn tất thủ tục phá sản, các khoản nợ sẽ được xử lý theo thứ tự ưu tiên được pháp luật quy định. Nếu tài sản của doanh nghiệp không đủ để thanh toán, các chủ nợ có thể chỉ nhận được một phần hoặc không nhận được gì.
Tuy nhiên, doanh nghiệp của chị vẫn cần rà soát lại toàn bộ hồ sơ, chứng từ liên quan đến khoản nợ của Công ty X. Nếu có những khoản nợ không có đủ hồ sơ pháp lý chứng minh khách nợ còn nợ hoặc không có khả năng thu hồi, doanh nghiệp cần làm rõ nguyên nhân để xử lý theo nguyên tắc xác định trách nhiệm bồi thường của tập thể, cá nhân có liên quan, hoặc hoàn thiện hồ sơ để tiếp tục theo dõi thu hồi nếu khoản nợ đó chưa thể chứng minh là không có khả năng thu hồi
[4].Việc đã hoàn tất thủ tục phá sản đồng nghĩa với việc các tài sản của Công ty X đã được xử lý để thanh toán nợ theo quy định của pháp luật về phá sản. Doanh nghiệp của chị, với tư cách là chủ nợ, cần kiểm tra xem mình đã tham gia vào quá trình giải quyết nợ trong thủ tục phá sản của Công ty X hay chưa. Nếu chưa, khả năng thu hồi nợ sẽ rất hạn chế.