Xác định đối tượng so sánh độc lập trong giao dịch liên kết
“Chị Lan ở Quận 1, TP.HCM, là giám đốc một công ty sản xuất linh kiện điện tử. Công ty chị có nhập khẩu nguyên liệu từ công ty mẹ ở nước ngoài. Chị đang băn khoăn không biết làm sao để xác định giá nhập khẩu cho đúng, tránh bị cơ quan thuế điều chỉnh, vì chị nghe nói phải so sánh với các giao dịch của công ty không liên kết. Chị không rõ 'đối tượng so sánh độc lập' là gì và làm sao để tìm được chúng.”
Trả lời
Hiểu đúng về "Đối tượng so sánh độc lập"
Vấn đề chị Lan đang gặp phải là một trong những thách thức lớn đối với các doanh nghiệp có giao dịch liên kết. "Đối tượng so sánh độc lập" là một khái niệm cốt lõi trong quản lý thuế, giúp đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong việc xác định nghĩa vụ thuế. Hiểu một cách đơn giản, đó là các giao dịch được thực hiện giữa các bên không có quan hệ liên kết hoặc các doanh nghiệp không liên kết thực hiện các giao dịch tương tự như giao dịch của công ty chị. Mục đích chính là để tìm ra một mức giá, tỷ suất lợi nhuận hoặc tỷ lệ phân bổ lợi nhuận hợp lý, giống như khi các bên hoàn toàn độc lập giao dịch với nhau trên thị trường. Việc này nhằm xác định đúng nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp ngân sách nhà nước của công ty chị, theo quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết
[1].Tại sao cần xác định "Đối tượng so sánh độc lập"?
Việc xác định "đối tượng so sánh độc lập" là cực kỳ quan trọng vì nó là cơ sở để áp dụng nguyên tắc giao dịch độc lập (arm's length principle) theo quy định của Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Theo nguyên tắc này, người nộp thuế có giao dịch liên kết phải loại trừ các yếu tố làm giảm nghĩa vụ thuế do quan hệ liên kết chi phối, tác động, để kê khai và xác định nghĩa vụ thuế tương đương với các giao dịch độc lập có cùng điều kiện
[2]. Nếu không có các đối tượng so sánh độc lập phù hợp, cơ quan thuế có thể không công nhận giá giao dịch liên kết của công ty chị và sẽ thực hiện điều chỉnh để xác định đúng nghĩa vụ thuế. Quy định này áp dụng cho các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết [3].Các yếu tố cần xem xét khi tìm kiếm "Đối tượng so sánh độc lập"
Để tìm được "đối tượng so sánh độc lập" phù hợp, công ty chị cần thực hiện phân tích kỹ lưỡng các yếu tố sau:
Việc xác định các bên có quan hệ liên kết được quy định cụ thể tại Điều 5 của Nghị định 132/2020/NĐ-CP
[4], giúp chị hiểu rõ hơn thế nào là "không có quan hệ liên kết" để có thể tìm kiếm các đối tượng so sánh phù hợp.