Vay thương mại trong quản lý nợ công của chính quyền địa phương
“Chào chuyên gia, tôi là cán bộ tài chính ở Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh B. Chúng tôi đang xem xét một phương án vay vốn từ một ngân hàng thương mại cổ phần để xây dựng một số tuyến đường giao thông trọng điểm của tỉnh. Khoản vay này có lãi suất và các điều kiện hoàn toàn theo thị trường, không có ưu đãi gì đặc biệt. Tôi băn khoăn liệu khoản vay này có được coi là 'vay thương mại' theo Luật Quản lý nợ công sửa đổi 2025 không, và nếu có thì nó sẽ được quản lý như thế nào trong cơ cấu nợ công của tỉnh?”
Trả lời
Khái niệm Vay thương mại và mối liên hệ với Nợ công
Theo định nghĩa, vay thương mại là khoản vay theo điều kiện thị trường. Trong bối cảnh Luật Quản lý nợ công sửa đổi 2025, các hoạt động vay, sử dụng vốn vay, trả nợ và nghiệp vụ quản lý nợ công đều thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này
[1]. Do đó, khoản vay mà tỉnh B đang xem xét từ ngân hàng thương mại, với các điều kiện hoàn toàn theo thị trường, chính là một hình thức vay thương mại.Phân loại và quản lý khoản vay thương mại của chính quyền địa phương
Khoản vay này sẽ được xếp vào loại nợ chính quyền địa phương. Cụ thể, theo Luật Quản lý nợ công sửa đổi 2025, nợ chính quyền địa phương bao gồm các khoản nợ do phát hành trái phiếu, nợ do vay lại vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài, và "vay khác theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước"
[2]. Khoản vay từ ngân hàng thương mại của tỉnh B sẽ thuộc diện "vay khác" này và được coi là một phần của nợ công của tỉnh.Nguyên tắc quản lý đối với khoản vay thương mại
Khi khoản vay này trở thành nợ công của tỉnh, việc quản lý sẽ phải tuân thủ các nguyên tắc chặt chẽ của Luật Quản lý nợ công. Cụ thể, Nhà nước quản lý thống nhất về nợ công, và việc đề xuất, thẩm định, phê duyệt chủ trương vay, đàm phán, ký kết thỏa thuận vay, phân bổ và sử dụng vốn vay phải đúng mục đích, hiệu quả
[3]. Đối với khoản vay để bù đắp bội chi ngân sách nhà nước, chỉ được sử dụng cho đầu tư phát triển, không được sử dụng cho chi thường xuyên [3]. Tỉnh B, với tư cách là bên vay, sẽ có trách nhiệm thực hiện đầy đủ, đúng hạn các nghĩa vụ liên quan đến khoản vay này [3]. Các chỉ tiêu an toàn nợ công của tỉnh cũng sẽ được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững và ổn định kinh tế vĩ mô [3].