Tư pháp người chưa thành niên
“Chào luật sư, tôi là một giáo viên tiểu học ở Quận 1, TP.HCM. Gần đây, tôi có một học sinh lớp 5 thường xuyên có hành vi gây rối, đánh bạn và có biểu hiện của việc trộm cắp vặt. Tôi rất lo lắng cho tương lai của em. Không biết trong trường hợp này, pháp luật có những quy định gì để hỗ trợ và xử lý các em chưa thành niên có hành vi vi phạm pháp luật như vậy ạ? Tôi muốn biết các biện pháp xử lý có thân thiện và phù hợp với lứa tuổi của các em không.”
Trả lời
Khái quát về Tư pháp người chưa thành niên
Chào chị H.T.L, rất hiểu sự lo lắng của chị về trường hợp học sinh của mình. Hệ thống pháp luật Việt Nam có những quy định riêng biệt về tư pháp người chưa thành niên nhằm đảm bảo việc xử lý các em có hành vi vi phạm pháp luật một cách nhân văn và phù hợp với lứa tuổi, hướng tới giáo dục và tái hòa nhập cộng đồng. Tư pháp người chưa thành niên bao gồm các quy định về chính sách, biện pháp xử lý đối với người chưa thành niên; thủ tục thân thiện trong xử lý chuyển hướng, tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên; nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên
Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 (59/2024/QH15) là văn bản pháp luật quan trọng quy định rõ về vấn đề này. Theo đó, Luật này quy định về xử lý chuyển hướng, hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội; thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng; thi hành án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên; nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân, gia đình trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên
[1]. Điều này cho thấy sự quan tâm đặc biệt của pháp luật đối với đối tượng này, không chỉ là xử phạt mà còn là quá trình giáo dục toàn diện.Áp dụng pháp luật và thủ tục thân thiện
Việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, giải quyết vụ án hình sự, xử lý chuyển hướng, thi hành án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên được áp dụng theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên và theo quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành án hình sự, luật khác không trái với quy định của Luật này
[2]. Điều này đảm bảo rằng các quy định được áp dụng thống nhất nhưng vẫn ưu tiên các nguyên tắc thân thiện, giáo dục đối với người chưa thành niên. Trong trường hợp của học sinh chị, các cơ quan chức năng sẽ xem xét áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng thay vì ngay lập tức áp dụng hình phạt, nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho em được giáo dục và sửa chữa lỗi lầm.