Tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể

Trả lời

Chào Anh H.V.K,

Hoạt động tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể mà anh đề cập là một công việc rất quan trọng và được quy định rõ ràng trong pháp luật hiện hành. Đây là một trong những biện pháp cốt lõi để bảo tồn và phát huy giá trị các di sản quý báu của cộng đồng.

Khái niệm và Mục đích của Tư liệu hóa

Tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể được hiểu là hoạt động ghi chép, thu thập và lưu giữ các thông tin, hình ảnh, âm thanh về di sản văn hóa phi vật thể ở tình trạng hiện tại, trong các trạng thái khác nhau. Mục đích chính của hoạt động này là xây dựng một cơ sở dữ liệu toàn diện, phục vụ cho việc lưu giữ lâu dài, tra cứu, phục hồi, giới thiệu, bảo vệ và phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các di sản có nguy cơ mai một như các điệu múa cổ, bài hát dân gian mà anh đang quan tâm.

Cơ sở pháp lý và Đối tượng áp dụng

Hoạt động tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật. Chẳng hạn, Luật Di sản văn hóa sửa đổi 2025 đã liệt kê "Tư liệu hóa di sản văn hóa phi vật thể" là một trong các hoạt động dịch vụ của bảo tàng ^[1], cho thấy tầm quan trọng của việc ghi nhận và lưu trữ này.

Nghị định 215/2025/NĐ-CP, là văn bản quy định chi tiết một số điều của Luật Di sản văn hóa ^[4], cũng áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các loại hình di sản văn hóa, bao gồm cả di sản văn hóa phi vật thể ^[2]. Điều này có nghĩa là đơn vị của anh, với tư cách là cơ quan nhà nước và cộng đồng, hoàn toàn thuộc đối tượng áp dụng và có trách nhiệm trong việc thực hiện hoạt động này.

Nguyên tắc thực hiện Tư liệu hóa

Khi tiến hành tư liệu hóa các điệu múa cổ, bài hát dân gian, cần tuân thủ các nguyên tắc quan trọng để đảm bảo tính xác thực và giá trị của di sản. Cụ thể, cần đảm bảo duy trì tính liên tục của di sản trong thực hành, đúng với giá trị, bản chất và chức năng của di sản, nhằm giảm nguy cơ mai một, thất truyền. Đồng thời, phải gìn giữ giá trị của di sản với các hình thức thể hiện, tri thức, kỹ năng, kỹ thuật và không gian thực hành liên quan, không đưa những yếu tố không phù hợp vào di sản ^[3].

Việc tư liệu hóa cần bao quát quy trình thực hành, nội dung, hoạt động, các yếu tố cấu thành của di sản với sự tham gia của cộng đồng chủ thể vào thực hành di sản. Tuyệt đối không phổ biến và thực hành sai lệch nội dung di sản, cũng như không lợi dụng thực hành di sản để trục lợi hoặc thực hiện các hành vi, hoạt động vi phạm pháp luật ^[3].

Để bảo tồn hiệu quả, anh và đơn vị nên phối hợp chặt chẽ với các nghệ nhân, người thực hành di sản trong cộng đồng để ghi chép, thu âm, quay phim một cách chân thực nhất. Đồng thời, cần xây dựng kế hoạch lưu trữ và khai thác tư liệu một cách khoa học, có thể tham khảo kinh nghiệm từ các bảo tàng hoặc trung tâm văn hóa lớn hơn trong việc tổ chức hoạt động tư liệu hóa.