Tranh chấp đất đai
“Gia đình tôi ở huyện Củ Chi, TP.HCM có mảnh đất nông nghiệp đã sử dụng từ đời ông bà, nhưng chưa có sổ đỏ. Mấy tháng nay, ông hàng xóm tự ý rào chắn một phần đất của tôi, nói là đất của ông ấy. Tôi là nông dân, không rành pháp luật, giờ không biết phải làm sao để đòi lại đất của mình. Liệu đây có phải là tranh chấp đất đai không và tôi cần làm gì?”
Trả lời
Trường hợp của anh N.V.A là một ví dụ điển hình của tranh chấp đất đai. Theo định nghĩa, đây là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Việc ông hàng xóm tự ý rào chắn và tuyên bố chủ quyền đối với một phần đất mà gia đình anh đã sử dụng lâu năm chính là một tranh chấp về quyền sử dụng đất.
Xác định quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất
Luật Đất đai sửa đổi 2025 quy định về chế độ quản lý và sử dụng đất đai, cũng như quyền và nghĩa vụ của công dân, người sử dụng đất đối với đất đai
[1]. Để giải quyết tranh chấp, điều quan trọng là phải xác định ai là người sử dụng đất hợp pháp đối với phần đất đang tranh chấp. Người sử dụng đất được định nghĩa là người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; hoặc đang sử dụng đất ổn định, đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà chưa được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận [2]. Dù gia đình anh chưa có sổ đỏ, việc sử dụng đất ổn định từ đời ông bà có thể là cơ sở để được công nhận quyền sử dụng đất.Nguyên tắc giải quyết tranh chấp đất đai
Khi giải quyết tranh chấp, các bên cần tuân thủ nguyên tắc sử dụng đất, trong đó có việc không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất liền kề và xung quanh
[3]. Hành vi tự ý rào chắn của ông hàng xóm có thể bị coi là xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình anh.Quy trình và các bước cần thực hiện
Để giải quyết tranh chấp này, anh N.V.A cần thu thập các giấy tờ, tài liệu liên quan đến lịch sử sử dụng đất của gia đình như giấy tờ mua bán, chuyển nhượng, biên lai thuế, xác nhận của chính quyền địa phương qua các thời kỳ, hoặc lời khai của người làm chứng. Sau đó, anh nên nộp đơn đề nghị giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất. Trong quá trình giải quyết, các cơ quan có thẩm quyền (như Tòa án nhân dân hoặc cơ quan hành chính) có thể yêu cầu cung cấp thông tin, giấy tờ, tài liệu. Việc không cung cấp hoặc cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ có thể bị xử phạt hành chính theo quy định
[4]. Do đó, việc hợp tác và cung cấp đầy đủ thông tin là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của mình.