Thích ứng với già hóa dân số theo quy định pháp luật
“Chào chuyên gia, tôi là cán bộ phụ trách công tác xã hội tại phường Hòa Cường Bắc, Đà Nẵng. Gần đây, phường tôi có nhiều người cao tuổi, và tôi nghe nói về khái niệm **già hóa dân số**. Tôi muốn biết pháp luật hiện hành có quy định gì về việc thích ứng với tình trạng này không, để tôi có thể tham mưu chính sách phù hợp cho địa phương mình.”
Trả lời
1. Khái niệm và tầm quan trọng của già hóa dân số
Già hóa dân số là một xu hướng nhân khẩu học quan trọng, được định nghĩa là quá trình gia tăng tỷ lệ người cao tuổi trong tổng dân số. Cụ thể, tình trạng này được xác định khi người từ đủ 60 tuổi trở lên chiếm từ 10% tổng dân số trở lên hoặc khi người từ đủ 65 tuổi trở lên chiếm từ 7% tổng dân số trở lên. Đây là một thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để các địa phương như phường Hòa Cường Bắc, Đà Nẵng, cần có những chính sách phù hợp để đảm bảo an sinh xã hội và phát triển bền vững.
2. Pháp luật quy định về thích ứng với già hóa dân số
Mặc dù các văn bản pháp luật có thể có phạm vi điều chỉnh rộng, nhưng một số điều luật đã đề cập trực tiếp đến việc thích ứng với già hóa dân số. Ví dụ, Điều 1 của Luật Thuế tài nguyên 2009 (số 45/2009/QH12) có quy định về phạm vi điều chỉnh bao gồm việc "truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số"
[1]. Tương tự, Điều 1 của Luật Tổ chức tòa án nhân dân 2014 (số 62/2014/QH13) cũng có nội dung tương tự về phạm vi điều chỉnh liên quan đến công tác dân số và việc "thích ứng với già hóa dân số" [2].Những quy định này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng và thực hiện các chính sách nhằm ứng phó với tình trạng già hóa dân số ở cấp quốc gia và địa phương. Mặc dù các luật này có tên gọi không trực tiếp liên quan đến dân số, việc đưa nội dung về thích ứng với già hóa dân số vào phạm vi điều chỉnh của chúng nhấn mạnh sự cần thiết phải lồng ghép vấn đề này vào nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước.
3. Ý nghĩa đối với công tác xã hội tại địa phương
Đối với cán bộ công tác xã hội như chị tại phường Hòa Cường Bắc, việc nắm rõ những quy định này là rất quan trọng. Nó cung cấp cơ sở pháp lý để tham mưu cho chính quyền địa phương trong việc xây dựng các chương trình, hoạt động hỗ trợ người cao tuổi, như chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ thu nhập, tạo môi trường sống thân thiện với người cao tuổi, và khuyến khích sự tham gia của người cao tuổi vào các hoạt động xã hội. Điều này cũng phù hợp với mục tiêu chung của pháp luật về việc đảm bảo các điều kiện thực hiện công tác dân số
[1], [2].Bên cạnh đó, cần lưu ý rằng Luật Thuế tài nguyên 2009 còn quy định về các đối tượng chịu thuế tài nguyên
[3] và người nộp thuế [4]. Mặc dù những quy định này không trực tiếp liên quan đến già hóa dân số, nhưng nó cho thấy sự đa dạng trong các quy định pháp luật và việc cần thiết phải xem xét tổng thể các văn bản để có cái nhìn toàn diện về các vấn đề xã hội.