Thích ứng với già hóa dân số
“Tôi là cán bộ phụ trách công tác dân số ở phường An Bình, quận 10, TP.HCM. Gần đây, tôi thấy số lượng người cao tuổi trong phường tăng lên đáng kể. Tôi muốn biết **già hóa dân số** được hiểu thế nào theo quy định pháp luật và liệu có chính sách gì để địa phương tôi có thể chuẩn bị và thích ứng với tình hình này không?”
Trả lời
Định nghĩa và nhận diện tình trạng già hóa dân số
Tình trạng già hóa dân số là một xu hướng nhân khẩu học quan trọng, được định nghĩa là quá trình gia tăng tỷ lệ người cao tuổi trong tổng dân số. Cụ thể, một quốc gia hoặc địa phương được coi là đang trong giai đoạn già hóa dân số khi tỷ lệ người từ đủ 60 tuổi trở lên chiếm từ 10% tổng dân số trở lên, hoặc khi tỷ lệ người từ đủ 65 tuổi trở lên chiếm từ 7% tổng dân số trở lên. Việc nhận diện chính xác tình trạng này giúp địa phương như phường An Bình có cơ sở để đánh giá và lập kế hoạch phù hợp.
Khung pháp lý về thích ứng với già hóa dân số
Pháp luật Việt Nam đã có những quy định nhằm định hướng công tác dân số, bao gồm cả việc thích ứng với già hóa dân số. Theo quy định tại Điều 1 của Nghị quyết số 25/2008/QH12, một trong những nội dung quan trọng của công tác dân số là "truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số"
[1]. Điều này cho thấy việc thích ứng với già hóa dân số không chỉ là một vấn đề xã hội mà còn là một nhiệm vụ được pháp luật đặt ra. Mặc dù các luật về thuế như Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 2010 có phạm vi điều chỉnh về các đối tượng chịu thuế, người nộp thuế và các căn cứ tính thuế [2], và quy định cụ thể về các loại đất chịu thuế như đất ở, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp [3], nhưng chúng không trực tiếp quy định về chính sách dân số. Tuy nhiên, nguồn lực từ thuế có thể gián tiếp hỗ trợ cho các chính sách xã hội, bao gồm cả các chính sách liên quan đến người cao tuổi.Các chính sách và hành động địa phương cần chuẩn bị
Với vai trò là cán bộ dân số, chị cần chủ động tham mưu và triển khai các hoạt động để địa phương thích ứng với tình trạng già hóa dân số. Điều này bao gồm việc xây dựng các chương trình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, phát triển các dịch vụ xã hội phù hợp (như trung tâm sinh hoạt cộng đồng, câu lạc bộ người cao tuổi), và khuyến khích người cao tuổi tham gia vào các hoạt động xã hội, văn hóa, thể dục thể thao để duy trì sức khỏe và tinh thần. Đồng thời, cần tăng cường công tác truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi.