Thành viên bù trừ chung trong thị trường chứng khoán phái sinh
“Chào luật sư, tôi là anh Trần Văn A, hiện đang làm môi giới chứng khoán tại Quận 1, TP.HCM. Công ty tôi là thành viên không bù trừ và chúng tôi thường phải thông qua một thành viên bù trừ chung để thực hiện các giao dịch chứng khoán phái sinh cho khách hàng. Tôi muốn hiểu rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của loại thành viên này, đặc biệt là khi công ty tôi muốn mở rộng dịch vụ cho khách hàng lớn. Liệu có quy định nào về việc công ty tôi có thể trở thành thành viên bù trừ chung không?”
Trả lời
Vai trò và chức năng của Thành viên bù trừ chung
Thành viên bù trừ chung đóng vai trò trung tâm và vô cùng quan trọng trong hoạt động của thị trường chứng khoán phái sinh. Theo quy định, một thành viên bù trừ chung là thành viên bù trừ được phép thực hiện các hoạt động bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh không chỉ cho chính mình, khách hàng của mình mà còn cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán cho các thành viên không bù trừ và khách hàng của các thành viên không bù trừ đó. Điều này có nghĩa là công ty của anh A, với tư cách là thành viên không bù trừ, phụ thuộc vào các thành viên bù trừ chung để hoàn tất các giao dịch phái sinh cho khách hàng của mình.
Quy định pháp luật liên quan
Các hoạt động liên quan đến chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam được điều chỉnh bởi Nghị định số 158/2020/NĐ-CP
[1]. Nghị định này áp dụng cho các tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài tham gia đầu tư và hoạt động trên thị trường chứng khoán phái sinh, bao gồm cả công ty của anh A và các thành viên bù trừ chung [2].Điều kiện để tham gia hoạt động kinh doanh chứng khoán phái sinh và trở thành thành viên bù trừ
Để công ty của anh A có thể mở rộng dịch vụ và tiến tới việc trở thành một thành viên bù trừ chung, trước hết, công ty phải là một công ty chứng khoán và đáp ứng các điều kiện để được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh. Các điều kiện này bao gồm nhiều tiêu chí về tài chính, nhân sự, hạ tầng công nghệ và quy trình nghiệp vụ
[3].Sau khi đáp ứng các điều kiện cơ bản để kinh doanh chứng khoán phái sinh, để trở thành một thành viên bù trừ (và từ đó có thể là thành viên bù trừ chung), công ty chứng khoán sẽ phải đáp ứng các yêu cầu cụ thể hơn. Điều 97 của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP quy định về điều kiện trở thành thành viên giao dịch, trong đó có đề cập đến việc công ty chứng khoán là thành viên bù trừ hoặc thành viên lưu ký có hợp đồng ủy thác bù trừ, thanh toán với thành viên bù trừ chung
[4]. Điều này cho thấy vai trò của thành viên bù trừ chung đòi hỏi các tiêu chuẩn cao hơn về năng lực tài chính, quản trị rủi ro và hạ tầng công nghệ để có thể đảm bảo an toàn cho toàn bộ hệ thống bù trừ, thanh toán cho nhiều đối tượng.