Quyền sở hữu trí tuệ đối với giống cây trồng và vật liệu nhân giống
“Chào Luật sư, gia đình tôi ở Huyện Châu Thành, Tiền Giang, chuyên trồng và kinh doanh cây giống sầu riêng Ri6. Gần đây, tôi phát hiện một số vườn ươm khác đang sao chép và bán **vật liệu nhân giống** từ cây sầu riêng của tôi mà không được phép. Tôi đã đăng ký bảo hộ giống cây trồng này. Tôi muốn hỏi, liệu hành vi này có phải là vi phạm pháp luật không và tôi cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình? Tôi là nông dân nên không rành luật pháp lắm, mong Luật sư tư vấn rõ ràng ạ.”
Trả lời
Bảo hộ quyền đối với giống cây trồng
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, vật liệu nhân giống là đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ đối với giống cây trồng
[2]. Điều này có nghĩa là khi giống cây trồng của bạn đã được đăng ký bảo hộ, các vật liệu nhân giống (như mắt ghép, cành chiết, hạt giống) từ giống cây đó cũng nằm trong phạm vi được bảo hộ. Luật Sở hữu trí tuệ quy định về quyền đối với giống cây trồng và việc bảo hộ các quyền đó [1]. Do đó, việc các vườn ươm khác sao chép và kinh doanh vật liệu nhân giống từ giống sầu riêng Ri6 của gia đình bạn mà không có sự cho phép là hành vi xâm phạm quyền của chủ sở hữu giống cây trồng.Hành vi vi phạm và chế tài xử lý
Hành vi sử dụng, sao chép hoặc kinh doanh vật liệu nhân giống đã được bảo hộ mà không được sự cho phép của chủ sở hữu có thể bị xem xét là vi phạm hành chính. Cụ thể, Nghị định số 31/2023/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bao gồm các hành vi vi phạm quy định về quản lý giống cây trồng
[3]. Mặc dù Điều 16 của Nghị định này chủ yếu đề cập đến vi phạm quy định về quản lý giấy phép, chứng chỉ hành nghề, nhưng nó thể hiện sự nghiêm khắc của pháp luật đối với các hành vi sai phạm liên quan đến giống cây trồng, bao gồm cả việc sử dụng trái phép vật liệu nhân giống đã được bảo hộ.Bước tiếp theo để bảo vệ quyền lợi
Để bảo vệ quyền lợi của mình, Anh T.V.K cần thu thập bằng chứng về hành vi vi phạm của các vườn ươm khác. Các bằng chứng có thể bao gồm hình ảnh, video, hóa đơn mua bán vật liệu nhân giống không rõ nguồn gốc từ các vườn ươm đó, hoặc lời khai của người làm chứng. Sau khi có đủ bằng chứng, Anh T.V.K có thể gửi đơn yêu cầu xử lý vi phạm đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoặc các cơ quan quản lý thị trường. Việc này sẽ giúp cơ quan chức năng điều tra, xác minh và áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật, bao gồm cả việc buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.