Quy định về Tư pháp người chưa thành niên
“Chào luật sư, con trai tôi năm nay 16 tuổi, vừa rồi có lỡ đánh nhau với bạn ở trường và bị công an mời lên làm việc. Tôi lo lắm không biết con tôi còn nhỏ như vậy thì pháp luật sẽ xử lý thế nào, có bị đi tù không, hay có cách nào để cháu được nhẹ nhàng hơn không? Gia đình tôi ở Quận 1, TP.HCM, tôi làm nội trợ nên cũng không rành mấy chuyện này.”
Trả lời
Chị H.T.L thân mến, tôi hiểu sự lo lắng của chị khi con trai mình gặp phải tình huống pháp lý. Trường hợp của cháu sẽ được xem xét theo các quy định đặc biệt của Luật Tư pháp người chưa thành niên (Luật số 59/2025/QH15), một văn bản pháp luật được thiết kế để bảo vệ và giáo dục người chưa thành niên.
1. Nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên
Pháp luật Việt Nam quy định rất rõ ràng rằng khi giải quyết các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên, nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của họ phải được đặt lên hàng đầu
[2]. Điều này có nghĩa là mục tiêu chính không phải là trừng phạt mà là giáo dục, giúp đỡ cháu sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ được thực hiện khi thực sự cần thiết và chủ yếu nhằm mục đích giáo dục [2].Khi xem xét xử lý, các cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào nhiều yếu tố như hành vi phạm tội, nhân thân, độ tuổi, mức độ trưởng thành, khả năng nhận thức của cháu về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, cũng như nguyên nhân và điều kiện dẫn đến sự việc
[2].2. Quy trình xử lý và các biện pháp thân thiện
Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định về nhiều khía cạnh, từ xử lý chuyển hướng, hình phạt, đến thủ tục tố tụng và tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên
[1]. Đặc biệt, luật này nhấn mạnh các thủ tục tố tụng thân thiện đối với người chưa thành niên là người bị tố giác, người bị buộc tội, bị hại hay người làm chứng [1].Trong trường hợp của con chị, có thể có các biện pháp xử lý chuyển hướng thay vì áp dụng hình phạt hình sự. Việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, giải quyết vụ án hình sự và xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên sẽ được áp dụng theo Luật này và các luật liên quan khác như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, nhưng không trái với quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên
[3].3. Vai trò của gia đình và các bên liên quan
Luật cũng quy định nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên
[1]. Điều này có nghĩa là gia đình chị sẽ có vai trò quan trọng trong quá trình này. Chị cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra, công an và các tổ chức hỗ trợ để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con trai mình. Các cơ quan chức năng cũng có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho cháu trong quá trình tố tụng [2].Chị nên tìm hiểu kỹ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình, cũng như các biện pháp hỗ trợ pháp lý dành cho người chưa thành niên để có thể đồng hành cùng con trong giai đoạn này.