Quy định về Công cụ hỗ trợ trong thi hành công vụ
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, làm tài xế xe tải ở Quận 7, TP.HCM. Hôm trước tôi thấy một nhóm bảo vệ dân phố dùng roi điện để khống chế người vi phạm giao thông. Tôi không rõ roi điện có phải là **công cụ hỗ trợ** không và việc sử dụng như vậy có đúng luật không, hay chỉ có công an mới được dùng?”
Trả lời
Khái niệm Công cụ hỗ trợ
Theo quy định pháp luật, công cụ hỗ trợ được định nghĩa là phương tiện, động vật nghiệp vụ được sử dụng để thi hành công vụ, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ. Mục đích chính của việc sử dụng các công cụ này là nhằm hạn chế, ngăn chặn người có hành vi vi phạm pháp luật chống trả, trốn chạy; bảo vệ người thi hành công vụ, người thực hiện nhiệm vụ bảo vệ hoặc báo hiệu khẩn cấp. Các loại công cụ như roi điện, súng bắn đạn cao su, bình xịt hơi cay, dùi cui điện... đều có thể được xếp vào nhóm công cụ hỗ trợ nếu đáp ứng mục đích và được pháp luật cho phép sử dụng.
Đối tượng và phạm vi sử dụng
Việc sử dụng công cụ hỗ trợ không phải ai cũng được phép mà phải do các cơ quan, tổ chức, cá nhân được pháp luật giao nhiệm vụ thi hành công vụ hoặc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ. Ví dụ, trong lĩnh vực thi hành án dân sự, Nhà nước bảo đảm cung cấp các công cụ hỗ trợ thi hành án cần thiết cho cơ quan thi hành án dân sự để thực hiện nhiệm vụ của mình
[3]. Tương tự, các lực lượng như Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Hải quan [2], Kiểm lâm, lực lượng bảo vệ chuyên trách... cũng được trang bị và sử dụng công cụ hỗ trợ theo quy định riêng của từng ngành. Ngay cả các hoạt động hành chính nhà nước chung cũng được tổ chức chặt chẽ theo các nghị quyết của Quốc hội [1].Với trường hợp anh Hùng nêu, đội bảo vệ dân phố cũng là lực lượng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở, và họ có thể được trang bị, sử dụng một số loại công cụ hỗ trợ nhất định theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
Nguyên tắc và điều kiện sử dụng
Việc sử dụng công cụ hỗ trợ phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt, đảm bảo tính hợp pháp, cần thiết và phù hợp với tính chất, mức độ của hành vi vi phạm. Người sử dụng phải được đào tạo, huấn luyện và cấp phép theo quy định. Các quy định chi tiết về danh mục, trang bị, quản lý và sử dụng công cụ hỗ trợ được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật chuyên ngành, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời phát huy hiệu quả của công cụ hỗ trợ trong việc duy trì trật tự an toàn xã hội. Do đó, việc bảo vệ dân phố sử dụng roi điện cần phải đúng quy định về đối tượng, tình huống và quy trình sử dụng đã được pháp luật cho phép.