Quy định pháp luật về lối đi tự mở giao cắt đường sắt
“Chào luật sư, gia đình tôi có mảnh ruộng ở bên kia đường sắt tại huyện X, tỉnh Y. Mấy chục năm nay, bà con chúng tôi vẫn tự mở một lối đi nhỏ để tiện qua lại làm đồng. Gần đây thấy có mấy đoàn kiểm tra xuống nói là lối đi tự mở là vi phạm, có thể bị phạt. Tôi lo quá không biết có đúng không và phải làm sao để không bị ảnh hưởng đến việc canh tác.”
Trả lời
1. Khái niệm và tình trạng pháp lý của lối đi tự mở
Lối đi tự mở được định nghĩa là đoạn đường bộ giao nhau với đường sắt do tổ chức, cá nhân tự xây dựng và khai thác khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Điều này có nghĩa là các lối đi này không được Nhà nước công nhận, không được quy hoạch và không đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn cần thiết.
Các hoạt động liên quan đến đầu tư xây dựng, bao gồm cả việc xây dựng các tuyến đường đi, đều phải tuân thủ các quy định về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân và quản lý nhà nước trong hoạt động đầu tư xây dựng
[2]. Ngay cả các hoạt động của doanh nghiệp và cá nhân cũng phải nằm trong khuôn khổ pháp luật [3]. Do đó, việc tự ý mở lối đi qua đường sắt mà không có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền là hành vi không phù hợp với quy định pháp luật.2. Nguy cơ và quy định liên quan đến lối đi tự mở
Lối đi tự mở tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông cho cả người và phương tiện qua lại, cũng như an toàn cho hoạt động của tàu hỏa. Vì lý do này, pháp luật hiện hành đã có những quy định cụ thể để xử lý vấn đề này.
Cụ thể, Điều 4 Nghị định sửa đổi Nghị định số 65/2018/NĐ-CP quy định về yêu cầu và nguyên tắc chung trong việc xử lý các vị trí đường sắt giao nhau với đường bộ, bao gồm cả lối đi tự mở. Theo đó, nguyên tắc quan trọng là không phát sinh thêm lối đi tự mở; đồng thời phải giảm và tiến tới xóa bỏ các lối đi tự mở bằng các biện pháp như xây dựng đường gom, hàng rào dọc theo đường sắt, hoặc giao cắt khác mức qua đường sắt phù hợp khả năng huy động vốn
[1]. Các quy định này nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho người dân và hoạt động vận tải đường sắt.3. Hướng giải quyết cho người dân
Trong trường hợp của gia đình ông và bà con, việc tiếp tục sử dụng hoặc mở rộng lối đi tự mở có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý và rủi ro về an toàn. Để giải quyết vấn đề này một cách hợp pháp và bền vững, ông nên:
* Không tự ý mở thêm hoặc cải tạo lối đi hiện có. * Liên hệ với chính quyền địa phương (Ủy ban nhân dân xã/huyện) hoặc đơn vị quản lý đường sắt tại khu vực để trình bày về nhu cầu đi lại làm đồng và đề xuất giải pháp. Việc xử lý các lối đi này cần phải phù hợp với quy hoạch tuyến, ga đường sắt và quy hoạch tỉnh nơi có đường sắt đi qua
[1]. * Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng sẽ có trách nhiệm xem xét, tìm kiếm các giải pháp thay thế an toàn như xây dựng đường gom hoặc các hình thức giao cắt hợp pháp khác, phù hợp với quy hoạch và khả năng nguồn lực.