Quản lý và Ý nghĩa Tỷ lệ Giao dịch Nội bộ trong Hợp tác xã
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.T, chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh ở huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh. Chúng tôi đang chuẩn bị báo cáo tài chính cuối năm và có nghe nói về 'tỷ lệ giá trị giao dịch nội bộ'. Tôi không rõ cách tính tỷ lệ này như thế nào và nó có ý nghĩa gì đối với hoạt động của hợp tác xã chúng tôi theo Luật Hợp tác xã 2023, đặc biệt là liệu có cần quy định chi tiết trong Điều lệ hợp tác xã không?”
Trả lời
Hiểu đúng về Tỷ lệ giá trị giao dịch nội bộ
Tỷ lệ giá trị giao dịch nội bộ là một chỉ số quan trọng phản ánh mức độ tham gia và gắn kết của thành viên đối với hoạt động của hợp tác xã (HTX) hoặc liên hiệp hợp tác xã. Theo định nghĩa, đây là tỷ lệ doanh thu của giao dịch nội bộ so với tổng doanh thu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoặc tỷ lệ chi phí của giao dịch nội bộ so với tổng chi phí của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong một năm tài chính.
Nói cách khác, giao dịch nội bộ ở đây là các giao dịch mua bán sản phẩm, cung ứng dịch vụ giữa HTX với chính các thành viên của mình. Tỷ lệ này cho biết mức độ mà các thành viên sử dụng dịch vụ hoặc cung cấp sản phẩm cho HTX, hoặc ngược lại, HTX cung cấp dịch vụ/sản phẩm cho thành viên.
Ý nghĩa và tầm quan trọng của Tỷ lệ này đối với Hợp tác xã
Tỷ lệ giá trị giao dịch nội bộ có ý nghĩa sâu sắc đối với bản chất và hoạt động của HTX:
* Phản ánh mức độ gắn kết thành viên: Một tỷ lệ cao cho thấy các thành viên tích cực tham gia vào chuỗi giá trị của HTX, sử dụng dịch vụ và sản phẩm của HTX, hoặc cung cấp nguyên liệu, sản phẩm cho HTX. Điều này thể hiện sự tin tưởng và cam kết của thành viên. * Đánh giá bản chất HTX: HTX được thành lập dựa trên nguyên tắc tự nguyện, cùng có lợi và phục vụ thành viên. Tỷ lệ này là một thước đo quan trọng để đánh giá liệu HTX có đang hoạt động đúng với bản chất này hay không, tức là có phải chủ yếu vì lợi ích của thành viên hay không. * Cơ sở cho việc phân phối lợi ích: Trong nhiều trường hợp, tỷ lệ giao dịch nội bộ có thể là một trong các tiêu chí để phân phối lợi nhuận hoặc các quỹ phúc lợi cho thành viên, khuyến khích thành viên tham gia nhiều hơn vào các hoạt động của HTX. * Minh bạch và quản trị: Việc theo dõi tỷ lệ này giúp Ban quản trị HTX đánh giá hiệu quả hoạt động, điều chỉnh chiến lược để tăng cường sự tham gia của thành viên, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững.
Quy định trong Luật Hợp tác xã 2023 và Điều lệ HTX
Luật Hợp tác xã 2023 (Luật số 17/2023/QH15) là văn bản pháp lý quan trọng điều chỉnh hoạt động của hợp tác xã. Điều 40 của Luật này quy định về các nội dung chủ yếu của Điều lệ hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã
[3]. Theo đó, Điều lệ phải bao gồm các nội dung như:* Điều kiện, thủ tục kết nạp thành viên
[3]. * Các trường hợp chấm dứt và thủ tục chấm dứt tư cách thành viên, trong đó quy định cụ thể về điều kiện chấm dứt tư cách thành viên, bao gồm mức độ thường xuyên sử dụng sản phẩm, dịch vụ hoặc thời gian liên tục không góp sức lao động của thành viên chính thức và giá trị tối thiểu của sản phẩm, dịch vụ mà thành viên chính thức phải sử dụng [3].Mặc dù Điều 40 của Luật Hợp tác xã 2023 không trực tiếp yêu cầu quy định cụ thể "tỷ lệ giá trị giao dịch nội bộ" trong Điều lệ, nhưng các quy định về nghĩa vụ sử dụng sản phẩm, dịch vụ hoặc giá trị tối thiểu của sản phẩm, dịch vụ mà thành viên chính thức phải sử dụng chính là cơ sở pháp lý để hình thành và đánh giá tỷ lệ này trong thực tế hoạt động của HTX. Việc thành viên tuân thủ các nghĩa vụ này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến tỷ lệ giao dịch nội bộ.
Do đó, để đảm bảo minh bạch và quản lý hiệu quả, Hợp tác xã của Anh N.V.T nên:
Việc này không chỉ giúp HTX của Anh tuân thủ các nguyên tắc hoạt động của HTX mà còn tăng cường sự gắn kết và phát triển bền vững.
[1]: Nghị Quyết số (1992) () - Điều QUỐC HỘI | CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc [2]: Nghị Quyết số (1992) () - Điều BỘ TÀI CHÍNH T Ổ NG CỤC HẢ I QUAN | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc [3]: Luật Hợp tác xã 2023 (17/2023/QH15) - Điều 40. Nội dung của Điều lệ hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã