Quản lý và trách nhiệm pháp lý về Chất phóng xạ
“Chào chuyên gia, tôi là kỹ sư môi trường ở TP.HCM. Công ty tôi đang có một dự án xử lý chất thải công nghiệp, trong đó có một số vật liệu phát ra bức xạ yếu. Mới đây, do sơ suất của một nhân viên, một lô vật liệu này đã bị rò rỉ nhẹ ra khu vực lưu trữ. Mặc dù đã được xử lý kịp thời và không gây thiệt hại lớn, nhưng tôi lo lắng không biết công ty và cá nhân nhân viên đó có thể bị truy cứu trách nhiệm pháp lý gì không, đặc biệt là liên quan đến các quy định về chất phóng xạ?”
Trả lời
Trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm quản lý chất phóng xạ
Việc quản lý và xử lý chất phóng xạ là một lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm và được pháp luật quy định rất chặt chẽ. Theo định nghĩa, chất phóng xạ là chất phát ra bức xạ do quá trình phân rã hạt nhân, chuyển mức năng lượng hạt nhân, có hoạt độ phóng xạ riêng hoặc tổng hoạt độ lớn hơn mức miễn trừ. Bất kỳ hành vi vi phạm nào liên quan đến việc đặt kho, bảo quản, vận chuyển, hoặc sử dụng chất phóng xạ đều có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng.
Cụ thể, Điều 192 của Bộ luật Hình sự 1985 quy định về Tội vi phạm các quy định về quản lý vũ khí, phương tiện kỹ thuật, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ
[1]. Theo đó, người nào vi phạm các quy định này mà gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe người khác hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản, thì có thể bị phạt tù từ một năm đến bảy năm. Nếu hành vi phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, mức phạt tù có thể lên đến từ năm năm đến mười lăm năm. Ngay cả trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời, người vi phạm cũng có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến ba năm.Trong trường hợp công ty của Anh K.T.L, việc rò rỉ chất phóng xạ do sơ suất, dù đã được xử lý kịp thời, vẫn cần được đánh giá kỹ lưỡng về mức độ thiệt hại thực tế (nếu có) và mức độ tuân thủ các quy định về an toàn bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý của công ty và cá nhân nhân viên liên quan.
Phạm vi điều chỉnh của các văn bản pháp luật khác
Cần lưu ý rằng các văn bản pháp luật khác có phạm vi điều chỉnh riêng biệt và không trực tiếp quy định về trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm quản lý chất phóng xạ. Ví dụ, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư sửa đổi 2022 quy định về hoạt động đầu tư theo phương thức đối tác công tư
[2], hoặc về quyền và nghĩa vụ trong bảo đảm an toàn thực phẩm [3]. Các luật này có mục đích và đối tượng điều chỉnh khác nhau, không áp dụng cho các hành vi liên quan đến quản lý và xử lý chất phóng xạ.