Phán quyết trọng tài và tính chung thẩm
“Chị là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quận 1, TP.HCM, vừa trải qua một tranh chấp hợp đồng thương mại với đối tác. Hai bên đã thỏa thuận giải quyết bằng trọng tài và Hội đồng trọng tài vừa ra phán quyết. Chị nghe nói phán quyết trọng tài là "chung thẩm" nhưng vẫn lo lắng không biết có cách nào để kháng cáo hay yêu cầu Tòa án xem xét lại nếu chị không đồng ý với kết quả không?”
Trả lời
Bản chất của Phán quyết trọng tài
Phán quyết trọng tài là quyết định cuối cùng của Hội đồng trọng tài nhằm giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp mà các bên đã đưa ra và chấm dứt quá trình tố tụng trọng tài. Điểm đặc biệt và quan trọng nhất của phán quyết trọng tài là tính chung thẩm
[1]. Điều này có nghĩa là, về nguyên tắc, phán quyết trọng tài có hiệu lực thi hành ngay lập tức và không bị kháng cáo, kháng nghị theo trình tự phúc thẩm hay giám đốc thẩm như bản án của Tòa án.Tính chung thẩm và sự can thiệp của Tòa án
Tính chung thẩm của phán quyết trọng tài được quy định rõ trong pháp luật, nhằm đảm bảo sự nhanh chóng và hiệu quả của việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Luật Trọng tài thương mại cũng quy định về thẩm quyền của Tòa án đối với hoạt động trọng tài và việc thi hành phán quyết trọng tài
[2]. Mặc dù phán quyết là chung thẩm, nhưng điều này không có nghĩa là Tòa án hoàn toàn không có vai trò. Tòa án có thể xem xét yêu cầu hủy phán quyết trọng tài trong một số trường hợp rất hạn chế và đặc biệt, không phải là xem xét lại nội dung vụ việc như một cấp phúc thẩm.Các trường hợp Tòa án có thể can thiệp
Việc Tòa án can thiệp vào phán quyết trọng tài chủ yếu thông qua thủ tục yêu cầu hủy phán quyết trọng tài. Các căn cứ để yêu cầu hủy phán quyết thường liên quan đến các vi phạm về thủ tục tố tụng trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài, chứ không phải là việc Tòa án đánh giá lại chứng cứ hay áp dụng pháp luật của Hội đồng trọng tài. Các trường hợp này có thể tương tự như các lý do mà Tòa án không công nhận phán quyết của Trọng tài nước ngoài, bao gồm các vấn đề như: thỏa thuận trọng tài không có giá trị pháp lý, các bên không được thông báo hợp lệ về việc giải quyết tranh chấp, phán quyết vượt quá phạm vi yêu cầu của các bên, hoặc thành phần Hội đồng trọng tài không phù hợp
[3].Do đó, nếu chị L.T.M không đồng ý với phán quyết, chị cần xem xét liệu có bất kỳ vi phạm nghiêm trọng nào về thủ tục hoặc thỏa thuận trọng tài đã xảy ra trong quá trình giải quyết tranh chấp hay không, thay vì chỉ đơn thuần không đồng ý với kết quả nội dung. Việc yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trọng tài là một thủ tục riêng biệt và có điều kiện rất chặt chẽ theo quy định của pháp luật.