Nguyên tắc đối xử quốc gia trong thương mại dịch vụ tại Việt Nam
“Tôi là Giám đốc một công ty công nghệ thông tin có vốn đầu tư nước ngoài tại Quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Gần đây, chúng tôi nhận thấy có một số quy định mới về cấp phép và điều kiện kinh doanh mà dường như áp dụng khắt khe hơn đối với các doanh nghiệp nước ngoài như chúng tôi so với các công ty dịch vụ công nghệ trong nước. Tôi nghe nói về nguyên tắc 'Đối xử quốc gia' trong thương mại dịch vụ, vậy liệu công ty chúng tôi có được hưởng sự đối xử bình đẳng như các doanh nghiệp Việt Nam không? Và có trường hợp nào chúng tôi không được áp dụng nguyên tắc này không?”
Trả lời
Nguyên tắc Đối xử quốc gia trong thương mại dịch vụ là một cam kết quan trọng của Việt Nam nhằm tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, công bằng giữa các nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài và trong nước. Theo đó, Việt Nam cam kết đối xử không kém thuận lợi hơn đối xử mà Việt Nam dành cho dịch vụ và nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài so với dịch vụ và nhà cung cấp dịch vụ tương tự trong nước.
Phạm vi và đối tượng áp dụng
Pháp lệnh Đối xử tối huệ quốc và Đối xử quốc gia trong thương mại quốc tế 2002 quy định rõ về phạm vi điều chỉnh, bao gồm cả thương mại dịch vụ
[1]. Điều này có nghĩa là các hoạt động cung cấp dịch vụ của công ty ông, một nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài, thuộc đối tượng được xem xét áp dụng nguyên tắc này [2]. Mục tiêu là đảm bảo rằng các quy định về cấp phép, điều kiện kinh doanh, hoặc bất kỳ biện pháp nào khác của Việt Nam không tạo ra sự phân biệt đối xử bất lợi cho doanh nghiệp nước ngoài so với doanh nghiệp trong nước cùng lĩnh vực.Nguyên tắc và cơ sở áp dụng
Việc áp dụng nguyên tắc Đối xử quốc gia được thực hiện trên cơ sở các nguyên tắc bình đẳng, có đi có lại và cùng có lợi
[3]. Điều này nhấn mạnh rằng cam kết của Việt Nam không chỉ là một nghĩa vụ đơn phương mà còn dựa trên sự tương hỗ từ các đối tác thương mại. Do đó, nếu có các quy định mới gây bất lợi cho công ty ông so với các doanh nghiệp trong nước tương tự, đây có thể là một vấn đề cần được xem xét dưới lăng kính của nguyên tắc Đối xử quốc gia.Các trường hợp ngoại lệ
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nguyên tắc Đối xử quốc gia không phải là tuyệt đối và có những trường hợp ngoại lệ. Việt Nam có thể không áp dụng nguyên tắc này trong những tình huống cần thiết để bảo đảm lợi ích quốc phòng, an ninh quốc gia, bảo vệ các giá trị văn hóa, tinh thần của dân tộc, bảo vệ sức khỏe con người, động vật, thực vật và môi trường, hoặc để ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại
[4]. Ngoài ra, nguyên tắc này cũng không áp dụng đối với những nước tiến hành hoặc tham gia tiến hành các hoạt động chống lại độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Nếu các quy định mà công ty ông đang gặp phải nằm trong một trong các trường hợp ngoại lệ này và được chứng minh là cần thiết, thì việc không áp dụng nguyên tắc Đối xử quốc gia có thể được chấp nhận.