Mục đích vô nhân đạo trong mua bán người
“Chị tôi ở huyện Bến Cát, Bình Dương, bỗng dưng mất tích. Gần đây có người báo thấy chị tôi ở một nơi xa, trông rất tiều tụy và có vẻ bị ép buộc làm những việc kỳ lạ, không rõ là gì nhưng nghe nói liên quan đến việc lấy máu hoặc thử nghiệm thuốc. Tôi lo lắng không biết liệu trường hợp này có được coi là mua bán người và có thể được pháp luật bảo vệ không, vì nó không giống như bị ép bán dâm hay lao động thông thường.”
Trả lời
Khái niệm "Mục đích vô nhân đạo khác" trong mua bán người
Chào chị H.T.L, trường hợp chị mô tả về người thân của mình rất đáng lo ngại và hoàn toàn có thể được xem xét là hành vi mua bán người với mục đích vô nhân đạo khác theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Cụ thể, Nghị định số 62/2012/NĐ-CP quy định về căn cứ xác định nạn nhân bị mua bán, trong đó nêu rõ một người được xác định là nạn nhân khi họ là đối tượng của hành vi chuyển giao hoặc tiếp nhận người để thực hiện các hành vi như ép buộc bán dâm, cưỡng bức lao động, lấy các bộ phận cơ thể một cách bất hợp pháp, ép buộc đi ăn xin, ép buộc kết hôn, sinh con trái ý muốn, ép buộc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, và đặc biệt là "Vì mục đích vô nhân đạo khác"
[3]. Định nghĩa này rất rộng và bao hàm những hành vi tàn ác, phi nhân tính không được liệt kê cụ thể nhưng vẫn gây tổn hại nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe, tính mạng của nạn nhân. Việc ép buộc người khác làm thí nghiệm, lấy máu, hay bất kỳ hình thức khai thác cơ thể nào mà không có sự đồng thuận, hoặc sử dụng vào mục đích tàn ác khác đều thuộc phạm vi này.Phạm vi điều chỉnh của Luật Phòng, chống mua bán người
Luật Phòng, chống mua bán người 2024 có phạm vi điều chỉnh rộng, bao gồm việc phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi mua bán người và các hành vi khác vi phạm pháp luật về phòng, chống mua bán người. Luật cũng quy định về việc tiếp nhận, xác minh, xác định, hỗ trợ, bảo vệ nạn nhân và người đang trong quá trình xác định là nạn nhân
[1]. Điều này có nghĩa là pháp luật hiện hành đã có khung khổ để xử lý các trường hợp như chị nêu, không chỉ giới hạn ở các hình thức mua bán người truyền thống mà còn mở rộng ra các hình thức tinh vi, tàn ác khác.Các hành vi bị nghiêm cấm và quyền của nạn nhân
Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm mọi hành vi mua bán người, bao gồm cả việc thỏa thuận mua bán người từ khi còn là bào thai, cũng như cưỡng bức, môi giới hoặc xúi giục người khác thực hiện hành vi mua bán người
[2]. Các hành vi lợi dụng người để làm thí nghiệm, ép buộc lấy máu hoặc các hình thức khai thác cơ thể khác mà chị nghi ngờ đều cấu thành hành vi mua bán người với mục đích vô nhân đạo khác và sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.Trong trường hợp của chị, điều quan trọng nhất là chị cần nhanh chóng thu thập các thông tin, chứng cứ có thể (ví dụ: địa điểm, đặc điểm nhận dạng, thông tin người báo tin) và trình báo ngay cho cơ quan công an gần nhất hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền để được hỗ trợ điều tra, xác minh và giải cứu người thân. Pháp luật sẽ bảo vệ nạn nhân và hỗ trợ họ hòa nhập cộng đồng sau khi được giải cứu.