Miễn trách nhiệm hình sự do sự kiện bất ngờ
“Anh Hùng, tài xế xe tải ở Quận 1, TP.HCM, đang chở hàng thì bất ngờ có một người đi xe máy lao ra từ ngõ khuất. Anh Hùng đã cố gắng phanh nhưng vẫn va chạm, gây thương tích cho người đó. Anh rất lo lắng không biết mình có phải chịu trách nhiệm hình sự không vì anh cho rằng mình không thể lường trước được tình huống này.”
Trả lời
Sự kiện bất ngờ và miễn trách nhiệm hình sự
Trường hợp của anh Hùng liên quan trực tiếp đến khái niệm sự kiện bất ngờ trong pháp luật hình sự. Theo quy định, sự kiện bất ngờ là sự kiện mà cá nhân, tổ chức không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi nguy hại cho xã hội do mình gây ra. Khi một người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội do sự kiện bất ngờ, tức là trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự
[1]. Điều này có nghĩa là, nếu hành vi va chạm giao thông của anh Hùng được xác định là do một sự kiện bất ngờ, anh sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.Xác định yếu tố "không thể thấy trước" hoặc "không buộc phải thấy trước"
Để xác định một tình huống có phải là sự kiện bất ngờ hay không, cơ quan chức năng sẽ xem xét kỹ lưỡng các yếu tố khách quan và chủ quan tại thời điểm xảy ra vụ việc. Cụ thể, họ sẽ đánh giá xem một người bình thường có khả năng và nghĩa vụ phải lường trước được sự xuất hiện đột ngột của người đi xe máy từ ngõ khuất hay không. Nếu anh Hùng đã tuân thủ đúng các quy tắc giao thông (tốc độ, quan sát, giữ khoảng cách an toàn) và tình huống xảy ra hoàn toàn nằm ngoài khả năng dự đoán và kiểm soát của một tài xế cẩn trọng, thì đây có thể được coi là sự kiện bất ngờ. Ngược lại, nếu có dấu hiệu anh Hùng đã vi phạm quy tắc giao thông dẫn đến việc không kịp xử lý tình huống, thì sẽ khó để được miễn trách nhiệm.
Hậu quả pháp lý khi được xác định là sự kiện bất ngờ
Nếu cơ quan điều tra và tòa án kết luận rằng vụ việc xảy ra là do sự kiện bất ngờ, anh Hùng sẽ được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật
[1]. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng, giúp bảo vệ những người không có lỗi trong việc gây ra hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc miễn trách nhiệm hình sự không loại trừ khả năng phát sinh các trách nhiệm dân sự khác, ví dụ như bồi thường thiệt hại cho người bị thương, nếu có yêu cầu từ phía nạn nhân. Mặc dù Luật này quy định về nguyên tắc, nội dung, nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa [2], và các quy định về phát triển công nghiệp công nghệ số [3], nhưng đối với trường hợp của anh, trọng tâm pháp lý sẽ là các quy định về trách nhiệm hình sự.