Không gian xanh đô thị
“Chị H. ở Quận 7, TP.HCM, là một giáo viên mầm non. Chị thấy khu chung cư mới xây gần trường học của chị không có lấy một cái cây, sân chơi cho trẻ con cũng bé tí. Chị nghe nói có quy định về không gian xanh đô thị nhưng không rõ liệu khu vực của chị có được áp dụng không và làm sao để đảm bảo quyền lợi của cư dân.”
Trả lời
Định nghĩa và tầm quan trọng của không gian xanh đô thị
Không gian xanh tại đô thị được định nghĩa là một phần của hệ thống hạ tầng xã hội trong đô thị, bao gồm công viên, cây xanh, mặt nước, không gian công cộng được quy hoạch, đầu tư xây dựng, bố trí hợp lý, bảo đảm vệ sinh môi trường và phát triển bền vững. Đây là yếu tố then chốt góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện môi trường và đảm bảo sự phát triển bền vững của đô thị.
Quy định pháp luật về phát triển không gian xanh đô thị
Nghị định số 35/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều của nghị quyết về phân loại đô thị là văn bản pháp lý quan trọng điều chỉnh các hoạt động liên quan đến phát triển đô thị, trong đó có các quy định gián tiếp nhưng rất quan trọng đối với không gian xanh.
Theo Nghị định này, các tổ chức, cá nhân và cơ quan quản lý nhà nước đều là đối tượng áp dụng trong việc xây dựng, thực hiện chương trình, kế hoạch phát triển đô thị, đặc biệt là việc phát triển đô thị theo hướng tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững
[1]. Điều này có nghĩa là mọi dự án phát triển đô thị, bao gồm cả các khu chung cư, đều phải xem xét đến yếu tố xanh.Nguyên tắc phát triển đô thị cũng nhấn mạnh rằng việc phát triển đô thị phải đảm bảo quốc phòng, an ninh và đáp ứng các yêu cầu, tiêu chí tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, phát triển bền vững
[2]. Đồng thời, việc quy hoạch phát triển các đô thị phải gắn với bảo vệ tài nguyên nước, bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu, không vượt ngưỡng khai thác dưới đất theo quy định pháp luật về tài nguyên nước. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc tích hợp các yếu tố môi trường và xanh vào quy hoạch và phát triển đô thị.Ngoài ra, Chương trình phát triển đô thị được lập cho tỉnh, thành phố phải đáp ứng các yêu cầu về phù hợp với quy hoạch tỉnh, thành phố, quy hoạch đô thị và nông thôn, cũng như khả năng huy động nguồn lực thực tế tại địa phương
[3]. Điều này gián tiếp yêu cầu các dự án phát triển phải tuân thủ các quy định về không gian xanh đã được đề ra trong quy hoạch tổng thể.Quyền lợi và hành động của cư dân
Với vai trò là cư dân và đặc biệt là giáo viên mầm non quan tâm đến môi trường sống của trẻ nhỏ, Chị H. có quyền và có thể chủ động tìm hiểu về quy hoạch chi tiết của khu vực mình sinh sống, đặc biệt là các quy định về tỷ lệ không gian xanh và tiện ích công cộng (như sân chơi, công viên) mà chủ đầu tư phải đảm bảo theo quy hoạch được duyệt. Nếu khu chung cư mới xây không đáp ứng các tiêu chuẩn này, Chị H. có thể liên hệ với cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng, quy hoạch tại địa phương (ví dụ: Sở Xây dựng, UBND Quận) để phản ánh và yêu cầu kiểm tra, xử lý.