Khái niệm và quy định pháp luật về Tổ chức kinh tế tại Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng kinh doanh đồ thủ công mỹ nghệ nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Cửa hàng tôi hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể đã được vài năm. Gần đây, tôi muốn mở rộng sang việc nhập khẩu một số nguyên liệu đặc biệt từ nước ngoài và cũng muốn bắt đầu làm đại lý đổi ngoại tệ nhỏ cho khách du lịch. Tuy nhiên, tôi nghe nói các hoạt động này chỉ dành cho 'tổ chức kinh tế' và tôi không chắc hộ kinh doanh của mình có được coi là 'tổ chức kinh tế' theo luật không. Tôi cần tư vấn để biết liệu mình có đủ điều kiện thực hiện các hoạt động này hay không.”
Trả lời
Khái niệm Tổ chức kinh tế theo quy định pháp luật
Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, tổ chức kinh tế được định nghĩa là tổ chức được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam, bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và các tổ chức khác thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh. Định nghĩa này giúp phân loại các chủ thể tham gia vào các hoạt động kinh tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực có điều kiện.
Hộ kinh doanh cá thể và Tổ chức kinh tế
Hộ kinh doanh cá thể, như cửa hàng của chị T.H.N, mặc dù thực hiện hoạt động kinh doanh nhưng về bản chất pháp lý, không được coi là một tổ chức kinh tế theo nghĩa đầy đủ như doanh nghiệp hay hợp tác xã. Các điều luật thường quy định rõ về điều kiện áp dụng cho từng loại hình chủ thể. Ví dụ, Thông tư số 16/2017/NĐ-CP sửa đổi Thông tư số 09/2018/TT-NHNN (VBHN) (12/VBHN-NHNN) quy định về điều kiện đối với tổ chức kinh tế khi thực hiện hoạt động đại lý đổi ngoại tệ hay cung ứng dịch vụ nhận và chi, trả ngoại tệ
[2].Điều kiện cho các hoạt động đặc thù
Đối với mong muốn làm đại lý đổi ngoại tệ cho khách du lịch, chị T.H.N cần lưu ý rằng hoạt động này có điều kiện rất chặt chẽ và thường yêu cầu chủ thể phải là tổ chức kinh tế đáp ứng các tiêu chí cụ thể. Cụ thể, các quy định pháp luật về ngoại hối thường chỉ cho phép các tổ chức tín dụng, các tổ chức kinh tế được cấp phép thực hiện hoạt động này. Điều luật 1 của Thông tư số 16/2017/NĐ-CP sửa đổi Thông tư số 09/2018/TT-NHNN (VBHN) (12/VBHN-NHNN) có đề cập đến phạm vi điều chỉnh các hoạt động của ngân hàng hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân
[1], là các loại hình tổ chức kinh tế trong lĩnh vực tài chính.Tương tự, việc đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp vào tổ chức kinh tế là quyền của nhà đầu tư, nhưng yêu cầu về tư cách pháp lý của chủ thể tham gia có thể khác nhau tùy thuộc vào quy mô và hình thức đầu tư
[3]. Hộ kinh doanh cá thể có những hạn chế nhất định về tư cách pháp nhân và khả năng thực hiện các giao dịch đầu tư phức tạp.Hướng đi cho chị T.H.N
Để thực hiện các hoạt động như làm đại lý đổi ngoại tệ hoặc các hoạt động kinh doanh có điều kiện khác yêu cầu tư cách tổ chức kinh tế, chị T.H.N nên cân nhắc chuyển đổi mô hình hộ kinh doanh cá thể của mình lên thành doanh nghiệp (ví dụ: công ty TNHH). Khi đó, cửa hàng của chị sẽ có tư cách pháp nhân đầy đủ và đáp ứng các điều kiện pháp lý cần thiết để mở rộng hoạt động theo mong muốn. Sau khi thành lập doanh nghiệp, chị cần tìm hiểu kỹ các quy định cụ thể và làm thủ tục xin cấp phép cho từng hoạt động kinh doanh có điều kiện mà chị muốn thực hiện.