Hợp đồng trong đầu tư công tư và lựa chọn nhà đầu tư
“Chào luật sư, tôi là chủ một doanh nghiệp xây dựng nhỏ ở TP. Huế. Gần đây, công ty tôi vừa trúng thầu một dự án cải tạo hạ tầng công cộng. Khi nhận dự thảo văn bản, tôi thấy dùng từ 'Hợp đồng' nhưng định nghĩa lại rất khác so với các hợp đồng xây dựng thông thường tôi hay ký. Luật sư có thể giải thích rõ hơn về khái niệm 'Hợp đồng' trong bối cảnh này giúp tôi được không?”
Trả lời
Hiểu đúng về 'Hợp đồng' trong bối cảnh đặc thù
Chào anh N.V.H, vấn đề anh đang thắc mắc là rất phổ biến khi doanh nghiệp tham gia vào các dự án có yếu tố công hoặc đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Khái niệm "Hợp đồng" mà anh thấy trong dự thảo văn bản không phải là hợp đồng dân sự hay hợp đồng kinh tế thông thường. Thay vào đó, đây là một thuật ngữ pháp lý chuyên biệt, được định nghĩa rất rõ ràng trong các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đầu tư công, mua sắm công và lựa chọn nhà đầu tư.
Cụ thể, theo quy định hiện hành, "Hợp đồng" là văn bản thỏa thuận giữa chủ đầu tư với nhà thầu được lựa chọn trong thực hiện gói thầu thuộc dự án; giữa bên mời thầu với nhà thầu được lựa chọn trong mua sắm thường xuyên; giữa đơn vị mua sắm tập trung hoặc giữa đơn vị có nhu cầu mua sắm với nhà thầu được lựa chọn trong mua sắm tập trung; giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền với nhà đầu tư được lựa chọn hoặc giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền với nhà đầu tư được lựa chọn và doanh nghiệp dự án trong lựa chọn nhà đầu tư. Định nghĩa này nhấn mạnh tính đặc thù của hợp đồng khi một bên là cơ quan nhà nước hoặc chủ đầu tư dự án công, và bên còn lại là nhà thầu/nhà đầu tư đã được lựa chọn thông qua quy trình đấu thầu hoặc lựa chọn nhà đầu tư
[1].Các bên tham gia và phạm vi áp dụng
Như định nghĩa đã nêu, các bên tham gia vào loại Hợp đồng này rất đa dạng và phụ thuộc vào từng loại dự án hoặc gói thầu. Có thể là chủ đầu tư với nhà thầu, bên mời thầu với nhà thầu, đơn vị mua sắm với nhà thầu, hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền với nhà đầu tư. Điểm chung là bên nhà thầu hoặc nhà đầu tư luôn là bên "được lựa chọn" thông qua các quy trình pháp lý chặt chẽ. Phạm vi áp dụng của loại hợp đồng này chủ yếu nằm trong lĩnh vực hoạt động đầu tư theo phương thức đối tác công tư, mua sắm công, và các hoạt động đầu tư kinh doanh có sự tham gia của nhà nước
[2].Phân biệt với các loại thỏa thuận khác trong đầu tư
Mặc dù định nghĩa "Hợp đồng" này rất cụ thể, nhưng trong hoạt động đầu tư nói chung, vẫn có nhiều loại văn bản thỏa thuận khác có vai trò tương tự trong việc xác lập quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Ví dụ, trong lĩnh vực cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, việc lựa chọn chủ đầu tư dự án cũng được thực hiện thông qua thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa nhà đầu tư và các chủ sở hữu nhà chung cư. Văn bản thỏa thuận này cũng phải có đầy đủ chữ ký của các bên liên quan và tuân thủ quy định pháp luật
[3]. Điều này cho thấy, dù tên gọi có thể khác nhau (Hợp đồng, Văn bản thỏa thuận), bản chất của chúng đều là các cam kết pháp lý ràng buộc giữa các bên đã được lựa chọn hoặc thỏa thuận để thực hiện một dự án hoặc công việc cụ thể. Việc hiểu rõ bản chất và phạm vi áp dụng của từng loại văn bản sẽ giúp anh N.V.H và doanh nghiệp tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có.