Hợp đồng theo mẫu và quyền lợi người tiêu dùng
“Chào luật sư, tôi là một nhân viên văn phòng ở Quận 10, TP.HCM. Gần đây, tôi có mua một chiếc tivi đời mới tại một siêu thị điện máy lớn. Họ đưa tôi một cái hợp đồng theo mẫu có sẵn, tôi thấy có mấy điều khoản về bảo hành và đổi trả hơi bất lợi cho mình nhưng vì muốn mua hàng nhanh nên cũng ký đại. Giờ tivi về nhà có lỗi màn hình, tôi muốn đổi trả thì họ lại viện vào mấy điều khoản đó không cho. Tôi không biết hợp đồng này có hợp lệ không, tôi có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình không ạ?”
Trả lời
Hợp đồng theo mẫu là gì và ai được bảo vệ?
Trường hợp của Anh N.V.H liên quan đến hợp đồng theo mẫu, đây là loại hợp đồng do tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ soạn thảo sẵn để giao dịch với người tiêu dùng. Đặc điểm của loại hợp đồng này là người tiêu dùng thường không có quyền đàm phán mà chỉ có thể chấp nhận hoặc từ chối toàn bộ các điều khoản đã được soạn sẵn. Luật pháp Việt Nam, cụ thể là Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, được ban hành để điều chỉnh các quan hệ này, bảo vệ quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng, cũng như trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
[1]. Anh N.V.H, với tư cách là người mua tivi để sử dụng, chính là người tiêu dùng và sẽ được các quy định này bảo vệ [2].Điều khoản bất lợi trong hợp đồng theo mẫu có hiệu lực không?
Luật pháp quy định rõ ràng về các điều khoản không có hiệu lực trong hợp đồng theo mẫu. Nếu các điều khoản trong hợp đồng mà siêu thị điện máy đưa cho Anh N.V.H có nội dung loại trừ hoặc hạn chế quyền của người tiêu dùng, hoặc tăng nghĩa vụ của người tiêu dùng một cách bất hợp lý, thì những điều khoản đó có thể bị coi là không có hiệu lực. Ví dụ, một điều khoản hoàn toàn tước bỏ quyền đổi trả sản phẩm lỗi của người tiêu dùng có thể bị vô hiệu hóa. Các hành vi vi phạm về giao kết hợp đồng theo mẫu có điều khoản không có hiệu lực có thể bị xử phạt hành chính, với mức phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với thương nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ
[3].Anh N.V.H nên làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
Đầu tiên, Anh N.V.H cần xem xét kỹ lại các điều khoản trong hợp đồng theo mẫu đã ký và đối chiếu với các quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nếu phát hiện các điều khoản bất lợi, Anh N.V.H có thể thực hiện các bước sau:
Việc lưu giữ tất cả các bằng chứng liên quan như hợp đồng, hóa đơn mua hàng, biên bản giao nhận, hình ảnh hoặc video về lỗi sản phẩm, và các văn bản khiếu nại (nếu có) là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của mình.