Hiểu về Chủ nợ và quyền lợi cơ bản
“Chào luật sư, tôi là chị Hoa, chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng nhỏ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi có cung cấp vật liệu cho một công trình xây dựng lớn nhưng đến nay đã quá hạn thanh toán mà bên chủ đầu tư vẫn chưa trả tiền cho tôi. Tôi nghe nói mình là 'chủ nợ' của họ, vậy tôi có quyền gì để đòi lại số tiền này không? Tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Trả lời
Khái niệm và vị trí của Chủ nợ
Chủ nợ là bên cho vay hoặc bên được quyền yêu cầu một tổ chức, cá nhân thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ phải trả. Trong trường hợp của Chị Hoa, khi chị cung cấp vật liệu xây dựng cho công trình và bên chủ đầu tư chưa thanh toán, chị chính là chủ nợ của chủ đầu tư đó. Quyền lợi của chị phát sinh từ nghĩa vụ thanh toán của bên chủ đầu tư.
Quyền lợi cơ bản của Chủ nợ
Với tư cách là chủ nợ, chị Hoa có các quyền cơ bản sau: * Yêu cầu thanh toán: Chị có quyền yêu cầu bên chủ đầu tư thanh toán đầy đủ số tiền nợ gốc và lãi (nếu có thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật) đúng hạn. * Khởi kiện: Nếu bên nợ không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, chị có quyền khởi kiện ra tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết và buộc bên nợ phải thực hiện nghĩa vụ của mình. * Áp dụng biện pháp bảo đảm: Tùy thuộc vào thỏa thuận ban đầu, chị có thể có quyền yêu cầu áp dụng các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ (như cầm cố, thế chấp, bảo lãnh) nếu có.
Pháp luật Việt Nam cũng quy định rõ về các đối tượng tham gia hoạt động kinh tế, bao gồm cả các tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài tham gia đầu tư và hoạt động trên thị trường chứng khoán Việt Nam
[2]. Trong nhiều trường hợp, các nhà đầu tư này cũng có thể là chủ nợ (ví dụ: mua trái phiếu doanh nghiệp).Trách nhiệm của bên nợ và quản lý doanh nghiệp
Đối với bên nợ là doanh nghiệp, pháp luật đặt ra các nghĩa vụ và trách nhiệm cụ thể cho những người quản lý. Chẳng hạn, Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc của các doanh nghiệp nhà nước như VINALINES có nghĩa vụ phải trung thực, cẩn trọng trong việc quản lý tài sản, không được sử dụng tài sản của doanh nghiệp để thu lợi cá nhân, và đặc biệt là không được đem tài sản của doanh nghiệp cho người khác khi doanh nghiệp không thanh toán được nợ
[1]. Điều này cho thấy trách nhiệm của người quản lý trong việc đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp đối với các chủ nợ. Việc xác định tư cách các bên, bao gồm cả nhà đầu tư chuyên nghiệp [3] (những người cũng có thể là chủ nợ thông qua các khoản đầu tư), cũng là một phần quan trọng trong các giao dịch tài chính.Các bước Chị Hoa có thể thực hiện
Để bảo vệ quyền lợi của mình, Chị Hoa nên thực hiện các bước sau: