Động vật, thực vật nguy cấp, quý, hiếm
“Tôi là anh Hùng, ở huyện Cẩm Mỹ, Đồng Nai. Mấy hôm trước tôi có mua một cây cảnh rất đẹp từ một người lạ, họ nói là cây rừng. Giờ nghe tin đồn là cây này có thể thuộc loại **thực vật nguy cấp, quý, hiếm** bị cấm buôn bán. Tôi lo quá, không biết có đúng không và nếu đúng thì tôi có bị phạt gì không? Mong luật sư tư vấn giúp tôi hiểu rõ hơn về loại cây này và quy định pháp luật ạ.”
Trả lời
Chào anh Hùng, trường hợp của anh liên quan đến việc mua bán thực vật nguy cấp, quý, hiếm là một vấn đề pháp lý cần được làm rõ để tránh những rủi ro không đáng có.
Định nghĩa về Động vật, thực vật nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, động vật, thực vật nguy cấp, quý, hiếm được phân loại thành các nhóm khác nhau. Cụ thể, Nhóm I bao gồm những loài động vật, thực vật có giá trị đặc biệt về khoa học, môi trường hoặc có giá trị cao về kinh tế, số lượng quần thể còn rất ít trong tự nhiên hoặc có nguy cơ tuyệt chủng cao. Đối với các loài thuộc Nhóm I, pháp luật nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. Điều này có nghĩa là mọi hành vi mua bán, trao đổi nhằm mục đích kinh doanh đối với các loài này đều bị cấm.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của pháp luật
Các hoạt động liên quan đến động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được quy định chi tiết trong các văn bản pháp luật. Nghị định sửa đổi Nghị định số 156/2018/NĐ-CP (VBHN) (17/VBHN-BNNPTNT) quy định về hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tái xuất khẩu, nhập nội từ biển, quá cảnh, nuôi sinh sản, nuôi sinh trưởng, trồng cấy nhân tạo các loài động vật, thực vật (kể cả loài lai) hoang dã nguy cấp, quý, hiếm
[1]. Trong đó bao gồm cả mẫu vật các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm theo quy định của pháp luật Việt Nam [1].Nghị định này áp dụng đối với cơ quan nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước, tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài có liên quan
[1]. Đồng thời, các quy định chung về lâm nghiệp của Nghị định này cũng áp dụng đối với cơ quan nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư trong nước; tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến các hoạt động lâm nghiệp tại Việt Nam [2]. Điều này có nghĩa là anh Hùng, với tư cách là cá nhân, sẽ thuộc đối tượng chịu sự điều chỉnh của các quy định này. Nghị định này cũng quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Lâm nghiệp, bao gồm cả các quy định về quản lý rừng và bảo vệ rừng [3].Lời khuyên cho trường hợp của anh Hùng
Để xác định chính xác cây cảnh anh mua có thuộc danh mục thực vật nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I hay không, anh cần liên hệ với cơ quan chức năng có thẩm quyền về lâm nghiệp tại địa phương (ví dụ: Chi cục Kiểm lâm, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai) để được kiểm tra và xác định. Việc tự ý sở hữu, buôn bán các loài thực vật thuộc danh mục cấm có thể dẫn đến các hình thức xử phạt hành chính hoặc thậm chí là hình sự tùy theo mức độ vi phạm. Nếu cây cảnh của anh được xác định là loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I, việc mua bán cây này là vi phạm pháp luật. Anh nên chủ động trình báo và giao nộp cho cơ quan kiểm lâm để tránh các rắc rối pháp lý về sau. Việc này thể hiện sự hợp tác và có thể được xem xét khi đánh giá mức độ vi phạm (nếu có).