Dịch vụ dân số và các hành vi bị nghiêm cấm cản trở
“Chị Lan ở Quận 1, TP.HCM, làm việc tại một trung tâm tư vấn sức khỏe cộng đồng. Gần đây, trung tâm của chị triển khai nhiều chương trình tuyên truyền về kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc người cao tuổi. Tuy nhiên, một số người dân trong khu vực khó khăn có vẻ e ngại, thậm chí còn có người cản trở các hoạt động của trung tâm. Chị Lan muốn biết liệu có quy định pháp luật nào bảo vệ các hoạt động cung cấp dịch vụ dân số này không, và những hành vi cản trở có bị xử lý không?”
Trả lời
Định nghĩa và ý nghĩa của Dịch vụ dân số
Dịch vụ dân số bao gồm các hoạt động thiết yếu phục vụ công tác dân số, cụ thể như cung cấp thông tin, dữ liệu dân số; truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, dịch vụ nâng cao chất lượng dân số, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi và các hoạt động khác theo quy định của pháp luật. Những hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe cộng đồng. Mặc dù Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 chủ yếu quy định về thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu
[1], nhưng cũng đề cập đến các hoạt động liên quan đến truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số[2].Các hành vi bị nghiêm cấm trong tiếp cận dịch vụ dân số
Đối với trường hợp của trung tâm Chị Lan, việc một số người dân e ngại hay thậm chí cản trở các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, vận động phổ biến thông tin, tư vấn về dân số, kế hoạch hóa gia đình, và tiếp cận dịch vụ dân số là hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật. Cụ thể, Luật Kinh doanh bất động sản 2014, tại Điều 6, đã quy định rõ rằng cản trở việc tuyên truyền, giáo dục, vận động phổ biến thông tin, tư vấn về dân số, kế hoạch hóa gia đình, tiếp cận dịch vụ dân số là một trong các hành vi bị nghiêm cấm
[3]. Ngoài ra, luật cũng nghiêm cấm các hành vi như lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, cưỡng bức, ép buộc việc sinh con hoặc không sinh con, và kỳ thị, phân biệt đối xử trong tiếp cận dịch vụ dân số[3].Khuyến nghị cho trung tâm
Để bảo vệ các hoạt động của trung tâm và quyền được tiếp cận thông tin của người dân, Chị Lan và trung tâm nên tăng cường phổ biến các quy định pháp luật này đến cộng đồng. Khi gặp phải các hành vi cản trở, trung tâm có quyền ghi nhận, thu thập bằng chứng và phối hợp với chính quyền địa phương hoặc các cơ quan chức năng có thẩm quyền để can thiệp và xử lý theo quy định, đảm bảo việc cung cấp dịch vụ dân số được thực hiện thuận lợi, đúng pháp luật.